دسته بندی ها
Search - Contacts
مقالات و اخبار
Search - News Feeds
واژه نامه
تگ ها

هماتوپوئز یا تولید تمامی اجزاء سلولی خون

هماتوپوئز، هماتوپوئزیس، لنفوسیت، لنفوبلاست، ائوزینوفیل، پلاکت، پلاسما، گلبول‌های سفید خون، هماتوپوئز اولیه، کبد، طحال، بازوفیل

تحقیقات جاری بر نظریۀ هماتوپوئز موسوم به نظریۀ مونوفیلتیک صحه می‎گذارند. این نظریه می‎گوید که یک نوع سلول بنیادی تمامی انواع سلول‎های خون را تولید می‎کند.

مقالات خون‌شناسی

• زاؤن ویلینز، دکتر دانیل میورل
• ترجمه هامیک رادیان

هماتوپوئز تولید تمامی اجزاء سلولی خون و پلاسمای خون است. این عمل در سیستم هماتوپوئز بروز می‎کند که شامل دستگاه‎ها و بافت‎هایی مثل مغز استخوان، کبد و طحال است.
به زبان ساده هماتوپوئز (هماتوپوئزیس) فرآیندی است که در آن بدن سلول‏‎های خون را تولید می‎کند. این فرآیند در اوایل رشد جنین به وجود می‎آید، پیش از تولد کامل می‎شود، و در تمامی دوران زندگی انسان ادامه می‎یابد.

مطالب این مقاله:
• هماتوپوئز چیست؟
• هماتوپوئز در کجا بروز می‎کند؟
• انواع هماتوپوئز کدامند؟
• هماتوپوئز و سلامت

هماتوپوئز چیست؟
در خون بیش از 10 نوع متفاوت سلول ساخته می‎شود. هر یک از این 10 نوع سلول در یکی از 3 دسته‌بندی گستردۀ زیر قرار می‎گیرد:

1. گلبول‎های قرمز خون (اریتروسیت‌ها): این سلول‌ها اکسیژن و هموگلوبین را به سراسر بدن حمل می‎کنند.
2. گلبول‌های سفید خون (لکوسیت‎ها): این سلول‎ها سیستم ایمنی را حمایت می‎کنند. چند نوع مختلف گلبول‎های سفید خون در بدن وجود دارد.
لنفوسیت‎ها: شامل سلول‎های T و سلول‎های B است، که به مقابله با برخی ویروس‌ها و تومورها کمک می‎کنند.
• نوتروفیل‎ها: این سلول‎ها به مقابله با عفونت‎های باکتریایی و قارچی کمک می‎کنند.
• ائوزنوفیل‎ها: اینها در پاسح التهابی نقش دارند، و به مقابله با برخی انگل‎ها کمک می‎کنند.
بازوفیل‎ها: بازوفیل‌ها ترشح کنندۀ هیستامین‎ها هستند که برای پاسخ التهابی ضروری است.
• ماکروفاژها: ماکروفاژها مواد زائد شامل باکتری‎ها را می‎بلعند و جذب می‎کنند.

3. پلاکت‎ها (ترومبوسیت‎ها): پلاکت‏‎ها به لخته شدن خون کمک می‎کنند.
تحقیقات جاری بر نظریۀ هماتوپوئز موسوم به نظریۀ مونوفیلتیک صحه می‎گذارند. این نظریه می‎گوید که یک نوع سلول بنیادی تمامی انواع سلول‎های خون را تولید می‎کند.

هماتوپوئز در کجا بروز می‎یابد؟
هماتوپوئز در بسیاری جاها ظاهر می‎شود:

هماتوپوئز در جنین
هماتوپوئز  در جنین که گاهی از اوقات هماتوپوئز اولیه نامیده می‎شود فقط گلبول‎های قرمزی ایجاد می‎کند که می‎‏توانند به دستگاه‌های در حال توسعۀ بدن اکسیژن برسانند. در این مرحله از رشد، کیسۀ تخمک که جنین را تا هنگام کامل شدن جفت تغذیه می‎کند هماتوپوئز را تحت کنترل دارد.
همچنان  که جنین به توسعۀ خود ادامه می‎دهد فرآیند هماتوپوئز به کبد، طحال و مغز استخوان منتقل می‎شود، و تولید دیگر انواع سلول‎های خون آغاز می‎گردد.
در افراد بزرگسال، هماتوپوئز سلول‎های قرمز خون و پلاکت‎ها بدواً در مغز استخوان انجام می‎گیرد. در نوزادان و کودکان این فرآیند ممکن است در طحال و کبد ادامه یابد.
سیستم لنفاوی، مشخصاً طحال، گره‎های لنفی، و تیموس، نوعی از گلبول‌های سفید خون به نام لنفوسیت‌ها را تولید می‎کنند. بافت کبد، گره‌های لنفی و برخی از دیگر دستگاه‎های بدن نوع دیگری از سلول‎های سفید خون به نام مونوسیت را تولید می‎کنند.

فرآیند هماتوپوئز
دامنۀ هماتوپوئز بستگی به نیازهای بدن دارد. بدن به طور مداوم سلول‎های جدید خونی را می‎سازد و آنها را جایگزین سلول‌های قدیمی می‎کند. در حدود 1 درصد سلول‎های خون بدن در هر روز باید تعویض شوند.
گلبول‌های سفید خون در بین تمامی انواع سلول‎های خون دارای کمترین طول عمر هستند و گاهی از اوقات فقط برای چند ساعت تا چند روز باقی می‎مانند، در حالی که سلول‎های قرمز خون می‎توانند تا 120 روز دوام داشته باشند.
فرآیند هماتوپوئز با یک سلول بنیادی غیر تخصصی آغاز می‌شود. این سلول بنیادی تکثیر می‎شود، و برخی از سلول‎های جدید تکثیر شده به‎سلول‎های پیشگام تبدیل می‎گردند. اینها سلول‎هایی هستند که هدف غایی آنها تبدیل شدن به نوع خاصی از سلول خون است اما هنوز به طور کامل رشد نیافته‎اند. به هر جهت، این سلول‎های نابالغ به زودی تقسیم شده و به اجزاء بالغ خون مثل گلبول‎های قرمز و سفید یا پلاکت‏‎های خون تبدیل می‎شوند.
اگرچه پژوهشگران مبنای هماتوپوئز را می‎دانند مناقشه‎ای علمی در این مورد جریان دارد که چگونه سلول‎های بنیادی دارای نقش در هماتوپوئز شکل می‎گیرند.

انواع هماتوپوئز کدامند؟
هر نوع سلول خونی مسیر جزئاً متفاوتی از هماتوپوئز را دنبال می‎کند. همۀ آنچه به عنوان سلول بنیادی شروع می‎شود سلول بنیادی هماتوپوئتیک چندتایی نامیده می‎شود. از این جا به بعد هماتوپوئز دو مسیر متمایز را دنبال می‎کند.
هماتوپوئز سه‎خطی به تولید سه نوع سلول‎های خونی اشاره دارد: پلاکت‌‏ها، گلبول‌های قرمز خون، و گلبول‌های سفید خون.
هر یک از این سلول‎ها با تغییر شکل HSC به سلول‎های موسوم به پیشگامان عمومی آملوئید (CMP) آغاز می‎شوند.
پس از آن این فرآیند اندکی تغییر می‎کند. در هر مرحله از این فرآیند، سلول‎های پیشگام بیشتر سازماندهی می‎شوند.

سلول‎های قرمز خون و پلاکت‌ها
• سلول‎های قرمز خون: سلول‎های CMP تا پیش از تبدیل نهایی به سلول‎های قرمز خون که به نام اریتروسیت‌ها نیز شناخته می‎شوند، پنج تغییر را پشت سر می‎گذارند.
• پلاکت‌ها: سلول‎های CMP پیش از تبدیل شدن به پلاکت‎ها به سه نوع مختلف سلول تبدیل می‎شوند.

سلول‎های سفید خون
چند نوع مختلف سلول‎های سفید خون وجود دارد که  هر یک از آنها در طول هماتوپوئز مسیر خاص خود را طی می‎کند.
تمامی انواع سلول‌های سفید خون در آغاز از سلول‎های CMP به میوبلاست‎ها تبدیل می‎شوند. پس از آن فرآیند زیر دنبال می‎گردد:

• پیش از تبدیل شدن به نوتروفیل، ازونوفیل یا بازوفیل، میوبلاست چهار مرحلۀ دیگر رشد را طی می‎کند.
• برای تبدیل شدن به ماکروفاژ، یک میوبلاست ناچار است تا سه دگرگونی دیگر را نیز پشت سر بگذارد.
• مسیر دیگری از هماتوپوئز سلول‎های T و B را ایجاد می‎کند.

سلول‎های T و سلول‎های B
برای ایجاد لنفوسیت‌ها، MHCs به سلول‎هایی موسوم به پیشگامان عمومی لنفوئید تبدیل می‎شوند، که سپس به لنفوبلاست‎ها تبدیل می‎گردند. لنفوبلاست‎ها به دو گروه متمایز سلول‎های مقابله‎گر با عفونت T و C تبدیل می‎شوند.
برخی سلول‌های B پس از قرار گرفتن در معرض عفونت به سلول‎های پلاسما تبدیل می‎شوند.

هماتوپوئز و سلامت
برخی اختلالات خونی می‎توانند بر سلامت سلول‎های خونی تأثیر منفی بگذارند، حتی زمانی که هماتوپوئز انجام می‎شود.
برای مثال، سرطان سلول‌های سفید خون (مثل لوسمی و لنفوم) می‎توانند شمار سلول‎های سفید خون را در جریان خون دگرگون کنند. تومورهای بافت هماتوپوئتیک مثل مغز استخوان که سلول‎های خون را تولید می‎کنند می‎توانند تعداد سلول‎های خون را کاهش دهند.

فرآیند پیری می‎تواند مقدار چربی موجود در مغز استخوان را افزایش دهد. این افزایش چربی می‎تواند تولید سلول‎های خون را برای مغز استخوان دشوارتر کند. اگر بدن به علت یک بیماری نیاز به سلول‎های خون اضافی داشته باشد، مغز استخوان دیگر نمی‎تواند پیشگام رفع این نیاز باقی بماند. این وضعیت می‎تواند سبب بروز آنمی شود، که زمانی ایجاد می‎شود که خون فاقد هموگلوبین سلول‎های قرمز خون است.
هماتوپوئز یک فرآیند پایدار و مداوم است که حجم انبوهی از سلول‌ها را تولید می‎کند. تخمین‎ها متفاوتند و تعداد دقیق سلول‎ها بستگی به نیازهای هر فرد دارد. اما در یک روز معمول بدن باید 200 میلیارد سلول قرمز خون، 10 میلیون سلول سفید خون، و 400 میلیارد پلاکت تولید کند.

Source:
Hematopoiesis: All you need to know
Last reviewed Wed 27 September 2017
By Zawn Villines
Reviewed by Daniel Murrell, MD

نظرات (0)

تاکنون هیچ نظری درباره این مطلب ارائه نشده است.

نظر خود را اضافه کنید.

نظر شما پس از بازبینی منتشر می‌شود.
پیوست ها (0 / 3)
Share Your Location
عبارت تصویر زیر را بازنویسی کنید.