دسته بندی ها
Search - Contacts
مقالات و اخبار
Search - News Feeds
واژه نامه
تگ ها

اسپلنومگالی یا بزرگ شدن طحال - علایم، علل، تشخیص، و درمان

بزرگ شدن طحال، اسپلنومگالی، بیماری کبد، پاره شدن طحال، عفونت ویروسی، مونونوکلئوز، عفونت‎های باکتریایی، سیفلیس، عفونت جدار داخلی قلب (اندوکاردیت)، عفونت‎های انگلی، مالاریا، سیروز، آنمی همولیتیک، لوسمی، نئوپلاسم‎های، میلوپرولیفراتیو، لنفوما، بیماری هاجکین، بیماری گوشر (گوشه)، بیماری نایرمان - پیک

در صورت احساس درد در قسمت بالای سمت چپ شکم مردم باید به پزشک مراجعه کنند به ویژه اگر درد شدید باشد یا در صورتی که درد در هنگام تنفس عمیق شدیدتر شود.

مقالات بیماری کبدی / هپاتیت

مایو کلینیک
• ترجمه فرهنگ راد


طحال دستگاهی است که درست زیر قفسۀ دنده‌ها قرار دارد. اختلالات متعددی شامل انواع عفونت، بیماری‌های کبد و برخی انواع سرطان می‌توانند باعث بزرگ شدن طحال شوند، که زیر عنوان اسپلنومگالی شناخته می‌شود.
اسپلنومگالی به طور معمول سبب بروز علایمی نمی‏‌شود. این معضل اغلب در طول معاینات روتین پزشکی مشخص می‌گردد. پزشک معمولاً قادر به حس طحال دارای اندازۀ نرمال در بزرگسالان نیست اما طحال بزرگ شده در لمس قابل حس است. در این وضعیت پزشک برای تشخیص علت بزرگ شدن طحال انجام تست‌های تصویربرداری را توصیه می‌کند.
درمان بزرگ شدن طحال بر مبنای علت بروز این عارضه انجام می‌شود. برداشتن طحال با استفاده از عمل جراحی به طور معمول گزینۀ اول محسوب نمی‌شود، اما درمانی است که برخی از اوقات توصیه می‌گردد.


[مطالب این مقاله:]
علایم اسپلنومگالی
علل اسپلنومگالی
تشخیص اسپلنومگالی
درمان اسپلنومگالی


علایم اسپلنومگالی
اسپلنومگالی می‌تواند دارای مشخصات زیر باشد:
• در برخی مواقع فاقد هر گونه علامت است
درد یا حالت پربودگی در قسمت بالای سمت چپ شکم و به شانه چپ سرایت می‌کند
• احساس پر بودن در هنگام غذا خوردن یا پس از خوردن مقدار کمی غذا بر اثر فشار وارد شده از سوی طحال متورم بر معده وجود دارد
آنمی
خستگی مفرط
• عفونت‌های مکرر
• خونریزی مکرر


چه هنگامی به دکتر مراجعه کنیم
در صورت احساس درد در قسمت بالای سمت چپ شکم مردم باید به پزشک مراجعه کنند به ویژه اگر درد شدید باشد یا در صورتی که درد در هنگام تنفس عمیق شدیدتر شود.


علل اسپلنومگالی
شماری از عفونت‌ها و بیماری‌ها می‌توانند باعث بزرگ شدن طحال شوند. بزرگ شدن طحال ممکن است بسته به درمان موقتی باشد. عوامل تقویت کننده عبارتند از:
• عفونت‌های ویروسی مثل مونونوکلئوز
• عفونت‌های باکتریایی مثل سیفلیس یا عفونت جدار داخلی قلب (اندوکاردیت)
• عفونت‌های انگلی مثل مالاریا
سیروز و دیگر بیماری‌های آسیب زننده به کبد
• انواع مختلف آنمی همولیتیک - اختلالی که با تخریب زودرس سلول‌های قرمز خون مشخص می‌شود
• سرطان‎های خون مثل لوسمی و نئوپلاسم‎های میلوپرولیفراتیو و لنفوما مثل بیماری هاجکین
• اختلالات متابولیک مثل بیماری گوشر (گوشه) و بیماری نایرمان - پیک
• فشار روی وریدهای طحال یا کبد یا لخته شدن خون در این وریدها

طحال چگونه کار می‌کند
طحال دستگاهی نرم و اسفنج مانند است که چند وظیفۀ مختلف را در بدن بر عهده دارد:
• سلول‌های کهنه، آسیب دیده و تخریب شده را فیلتر کرده از بدن خارج می‌کند
• با ایجاد سلول‌های سفید خون (لنفوسیت‌ها) و عمل به عنوان یک خط مقدم دفاعی در برابر ریزذرات (میکروارگانیسم‌ها) مسبب بیماری از عفونت‌ها پیشگیری می‌کند
• سلول‌های قرمز خون و پلاکت‌ها را که به لخته شدن خون کمک می‎کنند ذخیره می‎نماید
اسپلنومگالی به تمامی این عملکردهای حیاتی آسیب می‎زند. وقتی طحال بزرگ می‌شود، سلول‌های قرمز نرمال خون را در کنار سلول‌های آسیب دیده فیلتر می‌کند که این به کاهش تعداد سلول‌های سالم در جریان خون منجر می‌گردد. طحال بزرگ شده در عین حال باعث به دام افتادن بیش از حد پلاکت‌ها می‌شود.
سلول‌های قرمز و پلاکت‏‌های بیش از حد در نهایت می‌توانند باعث انسداد در طحال شده و بر عملکرد نرمال آن تأثیر منفی بگذارند. طحال بزرگ شده حتی می‌تواند جریان خون خاص خود را اضافه کند که این می‌تواند به تحریب یا آسیب دیدن بخش‌هایی از طحال منجر شود.


در همین زمینه بیشتر بخوانیم:
هپاتواسپلنومگالی یا بزرگ شدن و ورم طحال و کبد


ریسک فاکتورهای اسپلنومگالی
هر فردی در هر سنی ممکن است دچار اسپلنومگالی شود اما برخی گروه‌های شامل فهرست زیر در معرض ریسک بالاتری قرار دارند:
• کودکان و بزرگسالان جوان دچار عفونت‌هایی مثل مونونوکلئوز
• مردم دچار بیماری گوشر، بیماری نایمان - پیک، و برخی اختلالات متابولیک ارثی آسیب زننده به کبد و طحال
• مردمی که به مناطق دارای شیوع مالاریا سفر کرده یا در این مناطق زندگی می‎کنند

عوارض اسپلنومگالی
عوارض بالقوه در مورد اسپلنومگالی عبارتند از:
• عفونت. بزرگ شدن طحال می‌تواند باعث کاهش تعداد سلول‌های قرمز سالم خون، پلاکت‌ها و سلول‌های سفید خون در جریان خون شود، که این وضعیت به بیشتر شدن میزان عفونت‌ها منجر می‌شود. احتمال بروز آنمی و افزایش خونریزی نیز مطرح است.
• پارگی طحال. حتی طحال سالم نیز دستگاهی نرم است و به آسانی به ویژه در موارد برخورد شدید و تصادف آسیب می‎بیند. احتمال پارگی طحال به ویژه در مواقع بزرگ شدن آن افزاش خواهد یافت. پارگی طحال می‌تواند باعث ایجاد خونریزی بالقوه کُشنده در حفره شکم شود.


در همین زمینه بیشتر بخوانیم:
هپاتومگالی یا بزرگ شدن کبد


تشخیص اسپلنومگالی
طحال بزرگ شده معمولاً در طول معاینۀ فیزیکی مشخص می‌شود. پزشک اغلب اوقات می‌تواند آن را با دستکاری ملایم قسمت بالای سمت چپ شکم تشخیص دهد. به هر حال در برخی از مردم به ویژه افراد باریک اندام، احتمال آن هست که طحال سالم را نیز بتوان در طول معاینه حس کرد.
پزشک ممکن است برای تأیید تشخیص اسپلنومگالی از یکی از تست‌های زیر استفاده کند:
آزمایش خون، مثل آزمایش شمارش کامل خون برای بررسی تعداد سلول‌های قرمز خون، سلول‌های سفید خون و پلاکت‌ها در بدن
• اولتراسوند یا CT اسکن برای کمک به تعیین اندازۀ طحال و اینکه باعث فشار بر دستگاه‎های دیگر بدن شده است یا خیر
MRI برای پیگیری وضعیت جریان خون در طحال
همیشۀ اوقات برای تشخیص بزرگ شدن طحال نیازی به استفاده از تست‌های تصویربرداری نیست. اما اگر توصیه به انجام آن از سوی دکتر مطرح شود مردم نیاز به آماده‌سازی خاصی برای انجام این تست‌ها ندارند.
در هر حال برای انجام CT اسکن مردم باید پیش از انجام تست از غذا خوردن خودداری کنند. اگر نیاز به آماده‌سازی خاصی برای انجام تست باشد پزشک پیشاپیش بیمار را از موضوع باخبر خواهد کرد.

یافتن علت اسپلنومگالی
گاهی از اوقات برای یافتن علت بزرگ شدن طحال به انجام تست‌های تکمیلی شامل تست عملکرد کبد و معاینه مغز استخوان نیاز است. این تست‌ها می‌توانند در مقایسه با خون گرفته شده از وریدها اطلاعات مشروحی در مورد سلول‌های خونی به دست دهند.
برخی از اوقات نمونۀ بخش جامد مغز استخوان در یک اقدام پزشکی موسوم به بیوپسی مغز استخوان گرفته می‌‏شود. در عین حال ممکن است آسپیراسیون مغز استخوان انجام شود که در آن از بخش مایع مغز استخوان استفاده می‌شود. در بسیاری از موارد از هر دو اقدام به صورت همزمان استفاده می‌گردد (معاینه مغز استخوان).
هم نمونۀ مایع و هم نمونۀ جامد مغز استخوان به طور معمول از ناحیۀ لگن گرفته می‌شود. سوزنی به درون استخوان وارد می‌شود. برای انجام این تست در شرایط آرامش بیمار باید عمل مزبور تحت بیهوشی عمومی یا بی‎حسی موضعی موضعی انجام شود.
بیوپسی سوزن طحال به ندرت انجام می‌شود زیرا با ریسک خونریزی همراه است.
در برخی از مواقع که در آنها هیچ علتی برای بزرگ شدن طحال قابل شناسایی نیست احتمال دارد که پزشک برداشتن طحال را توصیه کند. پس از عمل جراحی برداشتن طحال، آن را زیر میکروسکپ مورد بررسی قرار می‎دهند تا هر گونه لنفوم احتمالی مورد بررسی قرار گیرد.


درمان اسپلنومگالی
درمان اسپلنومگالی بر علت زیربنایی ایجاد مشکل متمرکز می‌شود. برای مثال، اگر بیمار دچار عفونت باکتریایی باشد درمان با استفاده از آنتی‌بیوتیک انجام می‌شود.

انتظار توأم با مراقبت
اگر فرد دچار اسپلنومگالی بوده اما فاقد هر علامتی باشد و در عین حال پزشک نتواند علت بزرگ شدن طحال را مشخص کند، احتمال آن وجود که انتظار توأم با مراقبت توصیه شود. در این وضعیت بیمار باید به فواصل 6 تا 12 ماه یا زودتر (در صورت بروز هر علامتی) به پزشک مراجعه کند.

جراحی برداشتن طحال
اگر بزرگ شدن طحال سبب ایجاد عوارض جدی شده باشد یا نتوان علت آن را شناسایی یا درمان کرد، این احتمال هست که جراحی برداشتن طحال (اسپلنکتومی) به عنوان یک گزینه در دستور کار قرار گیرد. در موارد مزمن یا حاد، جراحی بهترین گزینه برای ترمیم را در دسترس قرار می‎دهد.
جراحی انتخابی برداشتن طحال نیاز به ملاحظات دقیق دارد. مردم می‌توانند حتی بدون وجود طحال زندگی فعالی داشته باشند اما پس از برداشتن طحال احتمال ابتلاء به عفونت‌های جدی یا حتی تهدیدگر حیات در فرد افزایش خواهد یافت. برخی از اوقات این امکان هست که طحال را بتوان با استفاده از اشعه درمانی کوچک کرد به شکلی که دیگر نیازی به خارج کردن طحال نباشد.

کاهش خطر بروز عفونت پس از جراحی
پس از برداشتن طحال، برخی کارها از جمله موارد فهرست زیر می‌تواند باعث کاهش خطر بروز عفونت شود:
• انجام یک سری واکسیناسیون پیش و پس از عمل جراحی. این واکسیناسیون شامل پنوموکوکال (پنوموواکس 23)، منینژوکوکال و واکسن هموفیلوس آنفولانزای نوع بی (Hiv) می‌شود که باعث محافظت در برابر پنومونی، مننژیت و عفونت‌های خون، استخوان‎ها و مفاصل می‌شود. بیماران در عین حال پس از عمل جراحی نیاز به استفاده از واکسن پنوموکوکال برای هر 5 سال یک بار دارند.
• گرفتن پنی‎سیلین یا دیگر آنتی‌بیوتیک‌ها پس از عمل و نیز هر بار که فرد یا پزشک وی ظن به احتمال وجود عفونت داشته باشند.
• مراجعه به پزشک به محض بروز اولین نشانۀ تب، زیرا تب می‏تواند نشان دهندۀ وجود عفونت باشد.
• خودداری از سفر به بخش‌هایی از دنیا که در آنجاها برخی بیماری‌ها مثل مالاریا شایع هستند./


Source:
Enlarged spleen (splenomegaly)
Mayo Clinic
Aug. 03, 2016 

نظرات (0)

تاکنون هیچ نظری درباره این مطلب ارائه نشده است.

نظر خود را اضافه کنید.

نظر شما پس از بازبینی منتشر می‌شود.
پیوست ها (0 / 3)
Share Your Location
عبارت تصویر زیر را بازنویسی کنید.