دسته بندی ها
Search - Contacts
مقالات و اخبار
Search - News Feeds
واژه نامه
تگ ها

سندرم روده تحریک‌پذیر - علامت‌ها، علت‌ها، و درمان‌ها

سندرم روده تحریک‍پذیر، بیماری کرون، بیماری سلیاک، نفخ، درد شکم، خونریزی از مقعد، مخاط در مدفوع، یبوست، کولیت انقباضی، کولیت مخاطی، کولون عصبی،  هالیتوز،  درمان سایکودینامیک درون‌شخصیتی، درمان شناختی رفتاری، سوربیتول

شواهد حاکی از آنند که عوامل روان‌شناختی و عاطفی احتمالاً نقش بزرگی در سندرم روده تحریک‎پذیر بازی می‎کنند

مقالات دستگاه گوارش

• کریستین نوردکویست
• مرور: دانشکده پزشکی دانشگاه ایلی‎نویز – شیکاگو
• ترجمه هامیک رادیان


سندرم روده تحریک‌پذیر یک اختلال درازمدت دستگاه گوارش است. این اختلال سبب بروز درد در ناحیۀ شکم، نفخ، ایجاد مخاط در مدفوع، نامنظم شدن حرکات روده و چرخش میان یبوست و اسهال می‌شود.
IBS همچنین به نام‎های کولیت انقباضی، کولیت مخاطی، و کولون عصبی نیز شناخته می‌شود. اگرچه IBS یک بیماری مزمن (درازمدت) است، علایم آن گرایشی به تغییر در گذر زمان نشان می‌دهند.
با وجود ناراحتی مزمن ناشی از IBS، این بیماری در اکثر بیماران سبب ایجاد دیگر عوارض جدی نمی‌شود.
خوشبختانه، اغلب بیماران پی می‌برند که علایم اختلال در صورت کنترل آنها بهبود می‌یابد. فقط کسر کوچکی از مبتلایان به IBS دچار علایم شدید می‌شوند.


مطالب این مقاله:
• علایم
• علل
• درمان
• تشخیص
• ریسک‌ها


علایم سندرم روده تحریک‌پذیر
شایع‌ترین علایم در میان مبتلایان به IBS شامل موارد زیر است:
• تغییر عادات روده
• درد و گرفتگی ناحیۀ شکم - که اغلب پس از رفتن به توالت تخفیف پیدا می‌کند
• این احتمال وجود دارد که پس از پایان کار در توالت بیمار هنوز احساس کند که روده‌اش به طور کامل تخلیه نشده است
• گاز بیش از حد
• دفع مخاط از مقعد
• نیاز ناگهانی برای رفتن به توالت
ورم یا نفخ شکم
اغلب علایم گرایشی به تشدید پس از خوردن غذا نشان می‌دهند. به طور معمول، دوره عود بیماری ممکن است 2 تا 4 روز طول بکشد، و آنگاه علایم بهبود یافته یا به طور کامل محو می‌شوند.
نشانه‌ها و علایم IBS از بیماری به بیمار دیگر به شکل قابل ملاحظه‌ای متفاوت است. این علایم اغلب مشابه بیماری‌ها و اختلالات دیگر هستند.
IBS همچنین ممکن است باعث بروز علایمی در بخش‌های خاصی از بدن شود. این می‌تواند شامل موارد زیر باشد:
تکرر ادرار
هالیتوز (بوی بد نفس)
سردرد
• درد مفصل یا عضله
خستگی مفرط مداوم
• درد در هنگام سکس (برای زنان) یا ایجاد اختلال در عملکرد جنسی
• ایجاد بی‌نظمی در عادت ماهانه
احتمال بروز اضطراب و افسردگی در بیماران دچار IBS وجود دارد که عموماً دلیل آن احساس ناراحتی و یأسی است که اغلب اوقات با این اختلال همراه است.


در همین زمینه بیشتر بخوانیم:
سندرم روده تنبل یا سندرم تنبلی روده


علل سندرم روده تحریک‌پذیر
کارشناسان در مورد علت بروز IBS مطمئن نیستند. به هر جهت، آنان می‌دانند که این سندرم مسری یا سرطان‌زا نیست.
گمان بر آن است که عوامل زیر در ایجاد IBS احتمالاً نقش دارند:
• عوامل تغذیه‌ای
• عوامل زیست‌-محیطی مثل استرس
• عوامل ژنتیکی
هورمون (زنان دو بار بیش از مردان در خطر ابتلا به IBS قرار دارند)
سیستم عصبی مرکزی دارای کنترل کامل بر سیستم گوارش نیست
• دستگاه‌های گوارشی بیش از حد نسبت به درد حساسند
• پاسخ نامعمول به عفونت
• عضلات مورد استفاده برای حرکت دادن غذا در بدن دچار سوء عملکرد هستند
وضعیت روانی و عاطفی - شواهد حاکی از آنند که عوامل روان‌شناختی و عاطفی احتمالاً نقش بزرگی در سندرم روده تحریک‎پذیر بازی می‌کنند. مردمی که دارای تجربۀ حوادث تروماتیک هستند در ریسک بالاتری برای ابتلا به IBS قرار دارند.

محرک‎های IBS

غذا و رژیم غذایی
شمار قابل توجهی از افراد دچار IBS پی می‌برند که تشدید علایم بیماری در آنها به مصرف برخی غذاها مثل شکلات، شیر، یا مشروب الکلی بستگی دارد، و خوردن آنها باعث ایجاد یبوست یا اسهال در آنان می‌شود.
نفخ و ناراحتی ممکن است بر اثر مصرف میوه‎ و سبزیجات و همچنین انواع سودا ایجاد شود. کارشناسان در مورد نقش آلرژی غذایی یا عدم تحمل غذایی (در صورت وجود داشتن آن در بیمار) در IBS مطمئن نیستند.
محرک‌های شایع رژیم غذایی در ایجاد کرامپ یا نفخ شامل موارد زیر است:
• غذاهای مسبب باد شکم مثل انواع لوبیا، کرفس، پیاز، هویج، کشمش، موز، زردآلو، آلو، برنج، و شیرینی
• فرآورده‌های لبنی
• آدامس بدون قند
• برخی انواع آب نبات
• فرآورده‌های حاوی کافئین - شاید به علت وجود لاکتوز (قند)، سوربیتول یا عدم تحمل لاکتوز، و نه سندرم روده تحریک‌پذیر

هورمون
تغییرات هورمونی باعث تشدید سندرم روده تحریک‎پذیر می‌شوند. تعداد قابل توجهی از زنان دچار IBS متوجه می‌شوند که علایم بیماری در دورۀ عادت ماهانه در آنان افزایش پیدا می‌کند. یک مطالعه در "گزارش گاستروانترولوژی" عنوان می‌کند: "تشدید علایم گوارشی مثل درد شکم، نفخ یا اسهال در بیماران دچار سندرم روده تحریک‎پذیر در طول عادت ماهانه مشاهده می‌شود."

عفونت
گاستروانتریت می‌تواند محرک IBS باشد، و عفونت‌های دیگر نیز چنین نقشی بازی می‌کنند. این نوع IBS به عنوان IBS پساعفونت یا PI-IBS شناخته می‎شود.

درمان سندرم روده تحریک‎پذیر
از آنجا که علل بروز IBS به قطعیت مشخص نیست، درمان آن اغلب با هدف تسکین علایم و بهبود کیفیت زندگی بیمار انجام می‌شود. این درمان معمولاً شامل تغییراتی در رژیم غذایی و نیز چگونگی مدیریت میزان استرس است.
موارد زیر می‌توانند در کاهش علایم کمک کننده باشند:
• اجتناب از سوربیتول، که می‌تواند سبب اسهال شود. سوربیتول در برخی آدامس‌ها، غذاهای رژیمی و شیرینی‌های بدون قند وجود دارد.
• مصرف بیشتر غذاهای بر پایۀ جو اگر وجود گاز یا نفخ مشکل محسوب می‌شود.
• خوردن همۀ وعده‌های غذایی اصلی و عدم چشم‌پوشی از آنها.
• مصرف حداقل مشروب الکلی.
• اجتناب از خوردن نوشابه قنددار گازدار مثل سودا.
• محدود کردن مصرف برخی از میوه‌ها (در مورد محدود کردن مصرف میوه‌ بیمار باید با متخصص مراقبت‌های پزشکی مشورت کند).
• محدود کردن مصرف چای و قهوه به حداکثر سه فنجان در روز.
• اطمینان از سیراب بودن بدن - این به طور معمول بدین معنی است که فرد باید روزانه 8 لیوان آب مصرف کند (اما این میزان برای همه یکسان نیست).
• وعده‌های غذایی باید سر ساعت مشخص در هر روز مصرف شوند.
• برخی از مردم ممکن است مجبور شوند که مصرف نشاسته‌های مقاوم را که به طور معمول در غذاهای فرآوری شده یا بازپخت شده وجود دارند و نیز مصرف حبوبات را محدود کنند. نشاسته‌های مقاوم در دستگاه گوارش خرد نمی‌شوند و به عنوان بخشی از فیبر رژیم غذایی تلقی می‌شوند.
• خوردن غذا سر فرصت و به آرامی.

رژیم غذایی
ایجاد تغییر در رژیم غذایی می‌تواند به کنترل علایم IBS کمک کند. بدبختانه هیچ رژیم غذایی خاصی برای IBS که در مورد همۀ بیماران کارآیی داشته باشد وجود ندارد. بیمار ممکن است ناچار از ورود به فرآیندی از آزمون و خطا شود تا بهترین رژیم غذایی برای وی مشخص گردد.
پزشکان تهیۀ دفترچۀ یادداشتی در مورد ثبت دقیق غذاهای مصرفی و اثرات آنها بر فرد را توصیه می‌کنند. در نهایت، به این روش بیماران خواهند توانست تا محرک‌هایی غذایی اصلی را در مورد بیماری خود شناسایی کنند.

فیبر
برخی بیماران دچار IBS ممکن است نیاز به مصرف فیبر بیشتر داشته باشند حال آنکه در مورد دیگر بیماران موضوع برعکس است. متوازن بودن میزان فیبر مصرفی می‌تواند باعث تقویت سلامت دستگاه گوارش شود.

ورزش
برخی از بیماران پی می‌برند که ورزش باعث بهبود علایم بیماری آنها می‌شود، حال آنکه در مورد دیگر بیماران چنین نیست.

پروبیوتیک
پروبیوتیک‌ها ممکن است در مورد برخی بیماران کمک کننده باشند. بروز تأثیر مثبت مصرف پروبیوتیک‌ها نیاز به گذشت چهار هفته زمان دارد.

اضطراب و استرس
شمار قابل توجهی از بیماران دچار سندرم روده تحریک‌پذیر پی می‌برند که علایم بیماری در آنها توسط موارد زیر تخفیف می‌یابد:
• تکنیک‌های ریلکسیشن شامل ورزش یا مدیتیشن
• برخی فعالیت‌های خاص جسمانی مثل تای چی یا یوگا
• ورزش فیزیکی منظم
• مشاورۀ استرس یا درمان شناختی رفتاری (CBT)

داروها
داروهای فهرست شده در زیر برای مداوای علایم IBS مورد استفاده قرار می‎گیرند:
• داروهای آنتی‌اسپاسمودیک - از طریق شل کردن عضلات روده باعث کاهش کرامپ و درد ناحیۀ شکم می‌شوند.
• داروهای ملین - برای بیماران دچار یبوست تجویز می‌شود.
• داروهای آنتی‌موتیلیتی - برای اسهال. یک مثال در این مورد شامل لوپرامید است. این دارو باعث کند شدن انقباضات عضلات روده می‌شود.
• ضد افسردگی‎های سه‌حلقه‎ای - اغلب به کاهش درد و کرامپ ناحیۀ شکم کمک می‌کنند.
داروهای خاص IBS شامل الوسترون (لاترانکس) برای اسهال IBS - غالب در زنان و لوبی‌پروستون (امیتیزا) برای یبوست IBS غالب در زنان. این داروها معمولاً خط متأخر درمان به شمار می‎روند و موقعی استفاده می‌شوند که تغییرات سبک زندگی یا مداخلات درمانی مؤثر نبوده و علایم به قوت خود باقی می‌مانند.

درمان روان‌شناختی
برخی تکنیک‌های روان‌شناسی در مورد این بیماران می‌توانند مفید باشند:
• درمان سایکودینامیک درون‌شخصیتی - درمانگر به بیمار کمک می‌کند تا در گذشتۀ خود کاوش نماید تا مشخص شود که آیا چیزی در آن وجود دارد که به صورت ناخودآگاهانه به بیمار آسیب رسانده باشد.
هیپنوتیزم یا هیپنوتراپی - هیپنوتیزم برای دگرگون کردن ذهن ناخودآگاه بیمار در پیوند با علایم مورد استفاده قرار می‎گیرد.
• درمان شناختی رفتاری (CBT) - بیمار یاد می‎گیرد تا به شکلی متفاوت و از طریق تکنیک‏های ریلکسیشن و اقتباس تلقیات مثبت با بیماری خود برخورد کند.
تحقیق در مورد IBS ادامه دارد. مقیاس‎های پیشگیری مؤثرتر و درمان‎های جدید بدون تردید در آینده برای این بیماری کشف خواهند شد.
در حال حاضر، ذهن‎آگاه بودن نسبت به رژیم غذایی و استرس بهترین نکات در مورد اجتناب از دوره‎های عود این بیماری محسوب می‎شوند.

تست‎ها و تشخیص سندرم روده تحریک‎پذیر
هیچ تست تصویربرداری یا آزمایشگاهی خاصی برای تشخیص IBS وجود ندارد.
تشخیص شامل از تشخیص خارج کردن اختلالات دیگری است که دارای علایم مشابه IBS هستند و سپس این تشخیص اولیه با پیگیری اقداماتی برای دسته‎بندی علایم فرد بیمار دنبال می‎شود.
IBS دارای سه نوع اصلی است:
• IBS همراه یبوست (IBS-C) - بیمار دچار درد معده، ناراحتی، نفخ، حرکات رودۀ نامنظم یا تأخیری یا سفتی و توده شدن مدفوع می‎شود.
• IBS همراه اسهال (IBS-D) - بیمار دچار درد معده، ناراحتی، نیاز عاجل برای رفتن به توالت، حرکات مکرر روده، یا مدفوع شل و آبکی می‎شود.
• IBS همراه الگوهای متفاوت مدفوع (IBS-A) - بیمار در دوره‎های مختلف هم دچار یبوست و هم دچار اسهال می‎شود.
بسیاری از بیماران در گذر زمان دچار انواع مختلف این بیماری می‎شوند.
دکتر مقدمتاً انجام یک تست خون را با کوشش برای از تشخیص خارج کردن دیگر اختلالات محتمل شامل موارد زیر توصیه می‎کند:
• عدم تحمل لاکتوز
• رشد بیش از حد باکتری‎ها در روده
بیماری سلیاک
در بسیاری موارد پزشک صرفاً با پرسش در مورد علایم می‎تواند به تشخیص IBS برسد. پرسش‎های مطرح در این مورد شامل موارد زیر است:
• چه تغییرات در عادات رودۀ شما بروز کرده است؟ اسهال یا یبوست؟
• آیا در ناحیۀ شکم احساس درد یا ناراحتی دارید؟
• چند وقت به چند وقت دچار نفخ می‎شوید؟
اگر نشانه‌های خاصی در بیمار وجود داشته باشد که دال بر احتمال ابتلا به اختلالات دیگر باشند، انجام تست‎های بیشتر مورد نیاز است. این نشانه‎ها یا علایم موارد زیر را شامل می‎شوند:
آنمی
• تورم موضعی در راست روده و شکم
کاهش وزن (به شکل غیر قابل توجیه)
• سفتی یا درد در ناحیۀ شکم
• تشدید پیشروندۀ علایم
• وجود مقادیر قابل توجه خون در مدفوع
• تاریخچۀ خانوادگی بیماری التهابی روده، سرطان کولورکتال یا بیماری سلیاک
بیماران دارای سابقۀ سرطان تخمدان نیاز به تست‌های بیشتری دارند و نیز این موضوع در مورد بیماران بالای 60 سال که تغییر عادات روده در آنها بیش از 6 ماه دوام داشته باشد، مصداق دارد.

آیا علاج قطعی برای سندرم روده تحریک‎پذیر وجود دارد؟
هیچ علاج قطعی برای IBS وجود ندارد. درمان با هدف تخفیف علایم انجام می‎شود و شامل تغییرات برنامۀ غذایی، تکنیک‎های ریلکسیشن، استفاده از دارو، و نیز ورزش است.
با شیوع بیشتر، سندرم روده تحریک‌پذیر افراد را در سنین 20 تا 30 مبتلا می‎کند. به هر جهت، این بیماری می‎تواند افراد را در هر سنی مبتلا کند. زنان دو بار بیشتر از مردان در معرض خطر ابتلا به سندرم روده تحریک‎پذیر قرار دارند.

ریسک فاکتورهای سندرم روده تحریک‎پذیر
گروه‎های نام برده در زیر در معرض ریسک بالاتری برای ابتلا به IBS قرار دارند:
• بزرگسالان جوان - اگرچه IBS می‎تواند به تمامی مردم در تمامی گروه‌های سنی آسیب برساند، تشخیص آن عمدتاً در مورد افراد سنین زیر 45 سال مشاهده می‎شود.
• جنس - زنان دو برابر بیش از مردان در خطر ابتلا به IBS قرار دارند.
• تاریخچه خانوادگی - برخی مطالعات عنوان کرده‎اند افرادی که یک خویشاوند نزدیک آنها دچار IBS بوده یا باشد در معرض ریسک بالاتری برای ابتلا به آن قرار دارند. به هر جهت این ارتباط روشن نیست.
• محیط زیست - تحقیقات در مورد اینکه آیا تاریخچۀ خانوادگی ریسک IBS به ژن‎ها، محیط مشترک زیست خانواده یا هر دو مرتبط است، ادامه دارد./


Source:
Irritable bowel syndrome (IBS): Symptoms, causes, and treatments
Last updated Fri 21 April 2017
By Christian Nordqvist
Reviewed by University of Illinois-Chicago, School of Medicine

نظرات (0)

تاکنون هیچ نظری درباره این مطلب ارائه نشده است.

نظر خود را اضافه کنید.

نظر شما پس از بازبینی منتشر می‌شود.
پیوست ها (0 / 3)
Share Your Location
عبارت تصویر زیر را بازنویسی کنید.