دسته بندی ها
Search - Contacts
مقالات و اخبار
Search - News Feeds
واژه نامه
تگ ها

عدم تحمل غذایی - علل، علایم، و تشخیص

عدم تحمل غذایی، حساسیت غذایی بیش از حد، آلرژی غذایی، تست خراش پوست، عدم تحمل سالیسیلات، شیر، پنیر، کلم، گوشت فرآوری شده، نیتریت، نیترات، سولفیت

گذشته از عدم تحمل لاکتوز و بیماری سلیاک، هیچ نوع تست دقیق، قابل اعتماد و معتبر برای شناسایی عدم تحمل غذایی وجود ندارد

مقالات دستگاه گوارش

• کریستین نوردکویست
• زیر نظر دانشکدۀ پزشکی دانشگاه ایلی‎نویز – شیکاگو
• ترجمه هامیک رادیان

عدم تحمل غذایی، که به نام حساسیت غذایی بیش از حد غیر IgE یا حساسیت بیش از حد غذایی غیر آلرژیک نیز شناخته می‎شود، به مشکلات مربوط به هضم برخی غذاها اشاره دارد. به یاد داشتن این موضوع مهم است که عدم تحمل غذایی و آلرژی غذایی با یکدیگر تفاوت دارند.
آلرژی‎های غذایی محرک سیستم ایمنی هستند، در حالی که عدم تحمل غذایی چنین نیست. برخی از مردم پس از خوردن برخی غذاها دچار مشکلات گوارشی می‎شوند، حتی اگر سیستم ایمنی آنها واکنشی نشان نداده باشد - در اینجا هیچ نوع پاسخ هیستامین در کار نیست.
غذاهایی که بیشترین ارتباط را با ایجاد عدم تحمل غذایی دارند شامل فرآورده‌های لبنی، گندم حاوی گلوتن، و غذاهایی مثل انواع لوبیا و کلم هستند که باعث ایجاد گاز در روده می‎شوند.
مطالب این مقاله:
• علایم
• علل
• افزودنی‎های غذایی (مکمل‎های غذایی) و عدم تحمل
• تشخیص
• تحمل می‏‌تواند افزایش یابد

علایم عدم تحمل غذایی
تعیین اینکه فردی دچار عدم تحمل غذایی یا آلرژی غذایی است دشوار است زیرا نشانه‎ها و علایم این دو اختلال اغلب اوقات همپوشانی دارند.
بر مبنای نظر دکتر جیمز لی / James Li، متخصص آلرژی بالینی در مایو کلینیک، وقتی موضوع آلرژی در میان است، حتی مقدار خیلی کم غذا سبب بروز علایم می‎شود، همچنان که در مورد بادام زمینی مشاهده می‎گردد. در حالی که در عدم تحمل غذایی، مقادیر کم غذا اغلب اوقات هیچ نوع واکنشی به دنبال ندارند.
در مقایسه با آلرژی غذایی معمولاً بروز علایم عدم تحمل غذایی زمان طولانی‌تری دارد.
علایم عدم تحمل غذایی به طور معمول چند ساعت پس از خوردن غذا یا ترکیبی که فرد نسبت به آن دچار عدم تحمل است، آغاز می‎شود و ممکن است از چند ساعت تا چند روز ادامه داشته باشد. در برخی موارد آغاز بروز علایم عدم تحمل غذایی تا 48 ساعت طول می‎کشد.
برخی از مردم نسبت به چند گروه مختلف غذایی دچار عدم تحمل هستند، که این موضوع باعث می‎شود تا برای دکترها تعیین اینکه این افراد دچار بیماری‎های مزمن یا عدم تحمل غذایی هستند، دشوار شود. تعیین اینکه فرد نسبت به کدام غذا یا غذاها دچار عدم تحمل است ممکن است به زمان زیادی نیاز داشته باشد.
بر مبنای اعلام ادارۀ غذای NSW استرالیا، فهرست زیر شایع‎ترین علایم عدم تحمل غذایی را نشان می‎دهد:
نفخ
میگرن
سردرد
سرفه
آبریزش بینی
درد معده
• تحریک روده
کهیر

علل عدم تحمل غذایی
عدم تحمل غذایی می‎تواند علل متعددی داشته باشد، و در اینجا به هر یک از این علل پرداخته خواهد شد.

1) فقدان یک آنزیم
آنزیم‎ها برای هضم کامل غذا مورد نیاز هستند. اگر برخی از آنزیم‎ها در فرد وجود نداشته باشد یا مقدار آنها ناکافی باشد، احتمال دارد که عمل هضم به طور کامل صورت نگیرد.
مردمی که دچار عدم تحمل نسبت به لاکتوز هستند دارای لاکتاز کافی نیستند. لاکتاز، آنزیمی است که قند شیر (لاکتوز) را خرد کرده به مولکول‎های کوچک‎تر تبدیل می‎کند که بدن بتواند آنها را باز هم خردتر کرده و از طریق روده جذب کند. اگر لاکتوز در دستگاه گوارش باقی بماند، می‎تواند سبب ایجاد گرفتگی، درد معده، نفخ، اسهال و تولید گاز شود.
مردم دچار آلرژی نسبت به شیر دارای علایمی مشابه افراد دارای عدم تحمل به لاکتوز هستند. این دلیل آن است که چرا افراد دچار عدم تحمل لاکتوز به طور شایع و به غلط مبتلا به آلرژی تشخیص داده می‎شوند.
محققان "بیمارستان و مرکز بهداشت کودکان مری بریج" در تاکوما، پی برده‎اند که عدم تحمل فروکتوز همراه درد برگشت کننده یا عملکردی شکم در کودکان شایع است.
تقریباً تمامی غذاها برای هضم کامل نیاز به یک آنزیم دارند. بر مبنای اعلام "بنیاد آلرژی بریتانیا"، کمبود آنزیم یک علت شایع عدم تحمل غذایی است.

2) علل شیمیایی عدم تحمل غذایی
برخی مواد شیمیایی موجود در غذاها و نوشیدنی‎ها می‏توانند سبب بروز عدم تحمل شوند، که از جملۀ آنها می‎توان به انواع پنیر، و کافئین قهوه، چای و شکلات اشاره کرد. برخی از مردم در مقایسه با دیگران نسبت به این مواد شیمیایی آسیب‌پذیری بیشتری دارند.

3) مسمومیت غذایی - سموم
برخی از غذاها به طور طبیعی موادی شیمیایی ایجاد می‎کنند که می‏توانند اثرات سمی بر بدن انسان داشته باشند و باعث بروز اسهال، تهوع و استفراغ شوند.
لوبیاهای نپخته دارای افلاتوکسین‎هایی هستند که می‎توانند سبب ایجاد مشکلات گوارشی بسیار ناخوشایندی شوند. لوبیاهایی که خوب پخته شده باشند فاقد این سم هستند. بنابراین مردم ممکن است دچار این نگرانی شوند که چرا به یک وعده غذای لوبیا واکشن نشان می‎دهند و به وعدۀ دیگری از آن خیر.

4) وجود هیستامین طبیعی در برخی غذاها
برخی غذاها مثل ماهی که به خوبی نگهداری نشده باشد می‏توانند همچنان که رو به "فساد" می‎روند مقدار زیادی هیستامین در خود انباشته کنند. برخی از مردم به طور مشخص نسبت به این هیستامین طبیعی دچار حساسیت هستند و در آنها راش‌های پوستی، کرامپ‌های شکمی، اسهال، استفراغ و تهوع ایجاد می‎شود.
اغلب اوقات علایم شبیه به آنافیلاکسی (یک واکنش آلرژیک بسیار قوی) است.

5) سالیسیلات‎های موجود در بسیاری از غذاها
عدم تحمل سالیسیلات که به نام حساسیت سالیسیلات نیز شناخته می‎شود وقتی بروز می‎کند که فرد نسبت به مقادیر نرمال سالیسیلات خورده شده واکنش نشان می‎دهد.
سالیسیلات‎ها مشتقات اسید سالیسیلیک هستند، که به طور طبیعی در گیاهان به عنوان یک مکانیسم یا ساز و کار دفاعی در برابر باکتری‎های مضر، قارچ، حشرات و بیماری‎ها وجود دارند.
این مواد شیمیایی در بسیاری از غذاها وجود دارند و اغلب مردم بدون هر گونه عوارض جانبی می‎توانند غذاهای حاوی سالیسیلات را مصرف کنند. به هر جهت، برخی از مردم پس از خوردن مقادیر زیاد غذای حاوی سالیسیلات دچار مشکل می‎شوند. افراد دچار عدم تحمل نسبت به سالیسیلات باید از خوردن مقادیر زیاد غذاهای حاوی این ماده خودداری کنند.
سالیسیلات‎ها در اغلب غذاهای دارای منشأ گیاهی شامل اکثر میوه‌ها و سبزیجات، چاشنی‎ها، گیاهان دارویی، چای، و افزودنی‌های معطر وجود دارند. طعم نعناع، سس گوجه فرنگی، انواع توت، و مرکبات به طور مشخص دارای مقادیر بالای سالیسیلات هستند.
غذاهای فرآوری شده و دارای افزودنی‎های طعم‎دار معمولاً مقادیر بالایی از سالیسیلات‌ها را دارند.

افزودنی‎های غذایی و عدم تحمل
عدم تحمل نسبت به مکمل غذایی یک مشکل دایماً رو به رشد در طول سه دهۀ گذشته بوده است زیرا مواد غذایی هر چه بیشتر و بیشتر حاوی مواد افزوده می‎شوند.
با وجود این تخمین زده می‎شود که ابتلا به عدم تحمل نسبت به مواد افزودۀ غذایی مبتلابه بیش از 1 درصد مردم نیست.
مواد افزوده برای تقویت طعم، بالاتر بردن تقاضای غذاها و افزایش عمر بسته‎بندی آنها به کار می‎روند. مثال‌هایی در مورد مواد افزودنی غذایی عبارتند از:
• آنتی‎اکسیدان‎ها
• رنگ‎دهنده‎های صنعتی
• طعم‎دهنده‎های صناعی
• امولسیون کننده‌ها
• تقویت کننده‎های طعم
• مواد نگه‎دارنده
• شیرین کننده‎ها
از هزاران مکمل مورد استفاده در صنایع غذایی، گمان بر آن است که درصد اندکی از آنها سبب مشکل می‎شوند.
• نیترات‎ها - به عنوان مسبب خارش و راش‎های پوستی شناخته می‎شوند. گوشت‎های قرمز فرآوری شده به طور معمول مقدار زیادی نیترات و نیتریت دارند.
• MSG (مونوسدیم گلوتامات) - به عنوان تقویت کنندۀ طعم و بو به کار می‎رود و به عنوان عامل ایجاد سردرد شناخته می‎شود.
• سولفیت‎ها - به عنوان نگه‏دارنده و تقویت کننده در غذاها استفاده می‎شود. به طور معمول در انواع شراب کاربرد دارد. در ایالات متحد آمریکا از سال 1987 و در اتحادیۀ اروپا از سال 2005، در صورتی که در هر بطری شراب بیش از ده جزء در هر میلیون سولفیت وجود داشته باشد این موضوع باید از سوی سازنده روی برچسب بطری شراب قید شود. یک مطالعه در آلمان پی برده است که در حدود 7 درصد مردم دچار عدم تحمل نسبت به شراب هستند.
• برخی رنگ دهنده‌ها - به ویژه کارمین (قرمز) و اناتو (زرد).

تشخیص عدم تحمل غذایی
تشخیص این موضوع که فرد دچار عدم تحمل غذایی یا آلرژی غذایی است کار ساده‎ای نیست زیرا نشانه‎ها و علایم این دو اختلال اغلب اوقات همپوشانی دارند. وجود برخی الگوها در علایم می‎تواند به پزشکان در تمایز بین این دو بیماری کمک کند. در اکثریت قاطع موارد ایجاد علایم مربوط به عدم تحمل غذایی نسبت به علایم آلرژی غذایی نیاز به زمان طولانی‎تری دارد.
به بیماران توصیه می‎شود دفتر یادداشت روزانه‎ای داشته باشند و فهرست غذاهای مصرف شدۀ خود، زمان بروز علایم و ویژگی‎های آنها را در آن قید کنند. داده‎های موجود در دفترچه مزبور می‎تواند در شناسایی علت بروز واکنش‌های جانبی و کارهایی که باید انجام داد به پزشک یا متخصص تغذیه کمک کند.
گذشته از عدم تحمل لاکتوز و بیماری سلیاک، هیچ نوع تست دقیق، قابل اعتماد و معتبر برای شناسایی عدم تحمل غذایی وجود ندارد. بهترین ابزار تشخیصی در این مورد از دور خارج کردن اقلام غذایی (رژیم محرومیت غذایی) است که به نام رژیم غذایی حذف یا تشخیصی نیز شناخته می‎شود.
عدم تحمل نسبت به غذاهایی که منظماً مصرف می‎شوند ممکن است نتیجۀ واکنش‌های عارضی باشد که به یکدیگر انتقال می‎یابند. وقتی این مورد بروز کند، تشخیص این موضوع که مشکل از کدام غذا ناشی می‎شود دشوار خواهد بود. در اینجا ریسک بالایی برای بروز تشخیص خطا در مورد یک اختلال مزمن یا بیماری وجود دارد.
رژیم محرومیت غذایی در متمایز کردن عامل ایجاد عدم تحمل غذایی بسیار مفید است.
در یک رژیم محرومیت غذایی متعارف، غذای مظنون به ایجاد عدم تحمل از رژیم غذایی فرد در دورۀ زمانی مشخصی حذف می‎شود، که این زمان به طور معمول از 2 هفته تا 2 ماه خواهد بود. اگر پس از حذف غذای مزبور در طول این مدت واکنش‎های جانبی رفع شوند، به احتمال زیاد مقصر ایجاد عدم تحمل غذایی پیدا شده است. این روش هنگامی مورد تأیید صریح‎تر قرار خواهد گرفت که با افزودن مجدد غذای مزبور به رژیم غذایی، علایم عدم تحمل غذایی نیز مجدداً بروز یافته باشند.
دکتر ممکن است برای از تشخیص خارج کردن آلرژی غذایی انجام تست پوستی یا تست خون را توصیه کند.
• تست خراش پوست - تستی است که واکنش فرد به یک غذای مشخص را ارزیابی می‎کند. در این تست مقدار کمی از غذای مظنون به ایجاد آلرژی بر پشت بیمار یا ساعد وی قرار داده می‎شود. سپس پوست با استفاده از سوزن خراش داده می‎شود که این کار امکان می‎دهد تا مادۀ غذایی مزبور به زیر سطح پوست راه یابد. افراد دچار آلرژی با ایجاد یک حالت برجستگی در ناحیۀ مورد آزمایش به این وضعیت جواب می‌دهند. در هر حال تست خراش پوست صد در صد قابل اعتماد نیست.
تست خون - سطح آنتی‎بادی‎های IgE (ایمنوگلوبولین E) را اندازه‎گیری می‎کند. تست خون نیز به‎طور صد درصد قابل اعتماد نیست. وجود آنتی‎بادی‎های IgE ممکن است بخشی از پاسخ نرمال انسان باشد و بر مبنای مطالعۀ منتشر شده در CMAJ بیش از آنکه نشان دهندۀ واکنش جانبی باشند نشانگر تحمل هستند.
بهترین درمان برای عدم تحمل غذایی در حال حاضر یا خودداری از خوردن برخی غذاها یا خوردن آنها در مقادیر کمتر است، و نیز مصرف مکمل‏هایی که می‎توانند به عمل هضم غذا کمک کنند.

تحمل می‎تواند بهبود یابد
برخی از مردم متوجه می‎شوند که در صورت حذف برخی از غذاها از برنامۀ غذایی خود برای مدتی مشخص، در دورۀ مصرف مجدد همان غذا دچار واکنش جانبی نمی‎شوند. این وضعیت تحت عنوان تحمل شناخته می‌شود. حفظ تحمل اغلب پرسشی در مورد طول مدت خودداری از خوردن غذای مشخص و مقدار مصرف آن در دورۀ از سرگیری خوردن همان غذا است.
از آنجا که هر فردی دارای واکنش متفاوتی است، تنها راه تعیین این موضوع توسل به روش آزمون و خطا است.

 

در همین زمینه مطالعه لینک‌های زیر در وبسایت مهرین - اخبار سلامت پیشنهاد می‌شود:
تفاوت آلرژی غذایی و عدم تحمل غذایی چیست؟

آلرژی غذایی - علایم، درمان‎ها، و علل

Source:
Food Intolerance: Causes, Symptoms, and Diagnosis
Last updated Mon 11 July 2016
By Christian Nordqvist
Reviewed by University of Illinois-Chicago, School of Medicine

نظرات (0)

تاکنون هیچ نظری درباره این مطلب ارائه نشده است.

نظر خود را اضافه کنید.

نظر شما پس از بازبینی منتشر می‌شود.
پیوست ها (0 / 3)
Share Your Location
عبارت تصویر زیر را بازنویسی کنید.