دسته بندی ها
Search - Contacts
مقالات و اخبار
Search - News Feeds
واژه نامه
تگ ها

مقالات خون‌شناسی
امکانات
تغییر اندازه و نوع قلم متن

• علل آنمی همولیتیک
• نشانه‌های آنمی همولیتیک کدامند؟
• آنمی همولیتیک در نوزادان
• آنمی همولیتیک در کودکان
• تشخیص آنمی همولیتیک
• آنمی همولیتیک چگونه درمان می‌شود؟
• دورنما


سلول‎های قرمز خون مأموریت مهم حمل اکسیژن از ریه‌ها به قلب و سراسر بدن را بر عهده دارند. این سلول‎ها در مغز استخوان تولید می‌شوند.
وقتی تخریب سلول‎های قرمز خون با سرعتی بیش از تولید آنها در مغز استخوان انجام شود، آنمی همولیتیک بروز می‌کند.
آنمی همولیتیک ممکن است عَرَضی (بیرونی) یا ذاتی باشد.

همولیتیک عرضی
همولیتیک عرضی از طرق مختلف مثل مواردی که طحال سلول‌های سالم خون را محصور و معدوم می‌کند، یا در زمان بروز یک واکنش خودایمنی بروز می‎کند. این نوع همولیتیک در عین حال در نتیجه تخریب سلول قرمز خون بر اثر موارد زیر ایجاد می‌شود:
عفونت
• تومورها
• اختلالات خودایمنی
• عوارض جانبی داروها
لوسمی
لنفوم (لنفوما)

همولیتیک ذاتی
آنمی همولیتیک ذاتی هنگامی ایجاد می‌شود که سلول‎های قرمز خون تولید شده توسط بدن فاقد کارآیی کامل هستند. این اختلال اغلب ارثی است، مثل مواردی که به همراه آنمی سلول داسی شکل یا تالاسمی بروز می‌کند.
در موارد دیگر یک ناهنجاری متابولیک ارثی مانند مورد مردم دچار کمبود G6PD (ناپایداری غشاء سلول قرمز خون) مثل اسفروسیتوزیس ارثی، اختلال مزبور بروز می‌کند.
هر کسی در هر سنی ممکن است دچار آنمی همولیتیک شود.

علل آنمی همولیتیک
این امکان وجود دارد که پزشک نتواند منشأ آنمی همولیتیک را مشخص کند. به هر حال، چند بیماری مختلف و برخی داروها می‌توانند این اختلال را ایجاد کنند.
علل زیربنایی آنمی همولیتیک بیرونی شامل موارد زیر است:
• بزرگ شدن طحال (اسپلنومگالی)
هپاتیت عفونی
ویروس اپشتین - بار
تب تیفوئید
• اشیرشیا کولی سمی
• لوسمی
• لنفوم
• تومورها
لوپوس اریتماتوز سیستمیک (SLE)
سندرم ویسکات-آلدریچ، که یک اختلال خودایمنی است
• سندرم HELLP (که حروف آن مخفف همولیز، افزایش آنزیم کبدی، و کاهش تعداد پلاکت است)
در برخی موارد آنمی همولیتیک نتیجه مصرف برخی داروها است. این وضعیت زیر عنوان آنمی همولیتیک ناشی از دارو شناخته می‌شود. برخی مثال‌ها در مورد داروهای مسبب این اختلال عبارتند از:
• استامینوفن
آنتی‌بیوتیک‎ها مثل سفالکسین، سفتریاکسون، پنی‌سیلین، آمپی‌سیلین، یا متی‎سیلین
• کلروپرومازین (تورازین)
ایبوپروفن
• اینترفرون آلفا
• پروکاینامید
• کوئیدنیدین
• ریفامپین (ریفادین)
یکی از شدیدترین اشکال آنمی همولیتیک نوع ناشی از دریافت گلبول قرمز خون از گروه خونی اشتباه است.
هر کسی گروه خون مشخصی دارد (A, B, AB, OB). اگر به کسی نوع خون اشتباه داده شود، پروتئین‌های ایمنی تخصصی شده به نام آنتی‌بادی‌ها به سلول‎های قرمز خون بیگانه حمله می‌کنند. نتیجه این حمله تخریب بیش از حد سریع سلول‎های قرمز خون است که می‌تواند کُشنده باشد. دلیل اینکه چرا متخصصان مراقبت‌های پزشکی نیاز دارند تا گروه خون فرد را پیش از تزریق خون بررسی کنند همین است.
برخی علل آنمی همولیتیک موقتی است. آنمی همولیتیک ممکن است در صورتی که پزشک بتواند علت زیربنایی مشکل را بشناسد و آن را درمان کند، قابل علاج باشد.

نشانه‌های آنمی همولیتیک کدامند؟
از آنجا که علل مختلفی باعث ایجاد آنمی همولیتیک می‌شود هر فرد مبتلاء به آن ممکن است علایم متفاوتی داشته باشد. به هر جهت، برخی علایم مشترک وجود دارد که بسیاری از مردم مبتلاء به آنمی همولیتیک ممکن است دچار آنها شوند.
بعضی علایم آنمی همولیتیک در اشکال مختلف آن مشترک است. این علایم شایع شامل موارد زیر است:
• رنگ‌پریدگی پوست
خستگی مفرط
• تب
• گیجی
سبکی سر
سرگیجه
• ضعف یا ناتوانی در انجام فعالیت فیزیکی
دیگر نشانه‌ها و علایم شایع که در افراد دچار آنمی همولیتیک دیده می‌شود شامل موارد زیر است:
• ادرار تیره
یرقان
• صدا دادن قلب (حالت زمزمه)
• افزایش ضربان قلب
• بزرگ شدن طحال (اسپلنومگالی)
• بزرگ شدن کبد (هپاتومگالی)

آنمی همولیتیک در نوزادان
بیماری همولیتیک نوزاد اختلالی است که زمانی بروز می‌کند که مادر و فرزند دارای گروه‎های خونی ناسازگار، و معمولاً به علت عدم سازگاری Rh هستند. نام دیگر این این اختلال اریتروبلاستوز فتالیس (اریتروبلاستوزیس فتالیس) است.
در کنار گروه‌های خونی ABO یا (A، B، AB یا O) که پیشتر به آنها اشاره شد، عامل Rh نیز در نوع خون خاص هر فردی لحاظ می‌شود: این عامل ممکن است در هر فردی مثبت یا منفی باشد. برخی مثال‌ها شامل A+، A-، AB- و O+ است.
اگر مادری دارای گروه خونی Rh منفی بوده و پدر بچه دارای Rh مثبت باشد، شانس بروز بیماری همولیتیک نوزاد مطرح خواهد بود اگر سلول‎های خون قرمز بچه در مورد عامل Rh مثبت باشند.
اثرات این مورد درست مشابه مورد واکنش‎های انتقال خون در هنگامی است که عدم هماهنگی در گروه خون وجود داشته باشد. در این وضعیت بدن مادر نوع خون بچه را به عنوان "بیگانه" تلقی کرده و به شکل بالقوه می‎تواند به آن حمله کند.
این وضعیت بیشتر زمانی محتمل است که مادر بارداری دوم یا بارداری‌های بعدی را پشت سر می‌گذارد. علت چگونگی ایجاد ایمنی بدن توسط آن است.
در بارداری اول، سیستم ایمنی بدن مادر یاد می‌گیرد تا چگونه باید دفاع خود را در برابر سلول‎های قرمز خونی که بیگانه تلقی می‌شوند توسعه دهد. پزشکان این وضعیت را حساسیت‌زایی نسبت به نوع متفاوت سلول‎های قرمز خون می‌نامند.
بیماری همولیتیک نوزاد می‌تواند یک مشکل باشد زیرا نوزاد ممکن است به شکل قابل ملاحظه‌ای دچار کم‌خونی شود، که این سبب عوارض بیشتری می‌شود. درمان‌هایی برای این وضعیت در دسترس است. این درمان‌ها تزریق گلبول قرمز خون و دارویی به نام ایمنوگلوبولین داخل وریدی (IVIG) را شامل می‌شود.
پزشکان می‎توانند از این وضعیت با تزریق یک آمپول روگام / RhoGam به مادر پیشگیری کنند. مادر باردار می‌تواند این تزریق را در حدود هفته 28 بارداری انجام دهد، اگر دارای خون Rh منفی باشد و نسبت به جنین با Rh مثبت حساس نشده باشد. اگر بچه Rh مثبت باشد آنگاه در 72 ساعت پس از وضع حمل، مادر Rh منفی به یک تزریق دوز دوم روگام نیاز خواهد داشت.

آنمی همولیتیک در کودکان
بر مبنای اعلام "دانشگاه شیکاگو" آنمی همولیتیک در کودکان عموماً پس از یک بیماری ویروسی بروز می‌کند. علل این اختلال در این مورد مشابه مواردی است که در بزرگسالان وجود دارد و شامل موارد زیر است:
• انواع عفونت
بیماری خودایمنی
• انواع سرطان
• داروها
• یک سندرم نادر به نام سندرم ایوانس

تشخیص آنمی همولیتیک
تشخیص آنمی همولیتیک اغلب با مرور تاریخچه پزشکی فرد شروع می‌شود. در طول معاینه بالینی، پزشک نشانه‌های مربوط به رنگ پریدگی و زردی پوست را جستجو می‌کند. پزشک در عین حال ممکن است نواحی مختلف شکم را برای بررسی افتادگی و حساسیت فشار دهد، که می‎تواند نشان دهنده بزرگ شدن طحال یا کبد باشد.
اگر دکتر به آنمی مظنون شود، آنگاه تست‌های تشخیصی در دستور کار قرار خواهد گرفت. این آزمایش‌ها به تسخیص آنمی همولیتیک از طریق اندازه‌گیری موارد زیر کمک می‌کنند:
بیلی‌روبین. این تست سطح هموگلوبین سلول قرمز خون را که کبد تجزیه و فرآوری کرده است اندازه‌گیری می‌کند.
• هموگلوبین. این تست به شکل غیر مستقیم مقدار سلول‎های قرمز خون موجود در جریان گردش خون را بازتاب می‌دهد.
• عملکرد کبد. این تست میزان پروتئین‌ها، آنزیم‌های کبدی و بیلی‌روبین را در خون اندازه‌گیری می‌کند.
• شمارش رتیکولوسیت. این تست به اندازه‌گیری تعداد سلول‎های قرمز خون نابالغ می‌پردازد، که به مرور زمان به سلول‎های بالغ خون تحول پیدا می‌کنند.
اگر دکتر بر این عقیده باشد که وضعیت موجود در شخص به یک آنمی همولیتیک ذاتی مرتبط است، آنگاه نمونه خون شخص برای بررسی شکل و اندازه سلول‌ها زیر میکروسکپ بررسی خواهد شد.
تست‌های دیگر شامل تست ادرار برای بررسی وجود شکل تجزیه شده سلول قرمز خون است. در برخی از موارد پزشک ممکن است از آسپیراسیون یا بیوپسی مغز استخوان استفاده کند. این تست می‌تواند اطلاعاتی در مورد میزان تولید سلول قرمز خون و شکل سلول‌ها به دست دهد.

آنمی همولیتیک چگونه درمان می‌شود؟
گزینه‌های درمانی برای آنمی همولیتیک بر مبنای دلیل آنمی، شدت اختلال، سن شخص، وضعیت سلامت وی، و میزان تحمل او در برابر برخی داروها متفاوت است.
گزینه‌های درمانی برای آنمی همولیتیک شامل موارد زیر است:
• تزریق سلول قرمز خون
• IVIG
• داروهای سرکوب کننده سیستم ایمنی مثل کورتیکوستروئیدها
• عمل جراحی

تزریق سلول قرمز خون
تزریق سلول قرمز خون برای آن انجام می‌شود که تعداد این سلول‌ها به سرعت افزایش یافته و سلول‎های تازه جایگزین سلول‌های منهدم شده گردند.

IVIG
ممکن است به بیمار در محیط بیمارستانی ایمنوگلوبولین داخل وریدی داده شود تا در صورتی که یک فرآیند ایمنی به آنمی همولیتیک منجر شده باشد سیستم ایمنی در این مورد کُند شود.

کورتیکوستروئیدها
در مورد شکل بیرونی آنمی همولیتیک با منشأ خودایمنی ممکن است برای بیمار کورتیکوستروئید تجویز شود. این داروها می‌توانند فعالیت سیستم ایمنی را برای کمک به پیشگیری از تخریب سلول قرمز خون کاهش دهند. احتمال استفاده از داروهای سروکوبگر ایمنی دیگر برای تحقق این هدف مطرح است.

جراحی
در موارد شدید ممکن است طحال بیمار از بدن وی خارج شود. طحال دستگاهی است که سلول‌های قرمز خون در آن تخریب می‌‌شوند. این گزینه معمولاً در مواردی استفاده می‎شود که همولیز ایمنی وجود دارد که به کورتیکوستروئیدها یا دیگر داروهای سرکوب سیستم ایمنی پاسخ نمی‌دهد.

دورنما
آنمی همولیتیک می‌تواند مردم را در هر سنی مبتلاء کند و علل زیربنایی متعددی دارد. در مورد برخی از مردم علایم خفیف هستند و به مرور زمان و بدون درمان برطرف می‌شوند. دیگر بیماران ممکن است برای مابقی عمر خود به مراقبت نیاز داشته باشند.
جستجوی کمک در هنگامی که شخص دچار علایم اولیه آنمی است می‌تواند گام نخست برای بهبود در درازمدت باشد./


• دکتر استیسی سمپسون، اپریل کان، ریچل نِل
• ترجمه هامیک رادیان


Source:
Healthline
Hemolytic Anemia: What It Is and How to Treat It
Medically reviewed by Stacy Sampson, DO
on February 5, 2019
Written by April Kahn and Rachel Nall

مطالب پیشنهادی ما برای مطالعه

مروری بر انواع شایع آلرژی

آلرژی‌ها از مشکلات شایع پزشکی هستند و نشانگان آنها طیف گسترده‌ای از آزارنده تا تهدیدگر حیات را شامل می‌شود. خبر خوب این است که برای درمان آلرژی راه‌های مؤثر بسیاری وجود دارد. آلرژی از واکنش حاد سیستم

آیا سل نوعی بیماری خودایمنی است؟

اگرچه میزان سل در طول 20 سال اخیر در کشورهایی نظیر ایالات متحد آمریکا کاهش یافته، در سطح جهانی این بیماری هنوز یکی از علل پیشتاز مرگ و میر باقی مانده است. اکنون محققان پس از کشف شواهدی که نشان می‌دهند