دسته بندی ها
Search - Contacts
مقالات و اخبار
Search - News Feeds
واژه نامه
تگ ها

فهرست صفحات

درمان احتباس آب بستگی به عوامل مختلف شامل علت ریشه‌‏ای بروز آن دارد

مقالات قلب و عروق
تغییر اندازه و نوع قلم متن

• کریستین نوردکویست
• زیر نظر دانشکدۀ پزشکی دانشگاه ایلی‎نویز - شیکاگو
• ترجمه هامیک رادیان

حدود 70 درصد بدن انسان از آب تشکیل شده است - که شامل داخل و خارج سلول‎های بدن می‎شود. بیشتر خون شامل آب است و در مورد دستگاه‎های بدن و عضلات نیز موضوع از همین قرار است. احتباس آب (یا احتباس مایعات) به تجمع بیش از حد مایعات در سیستم گردش خون، بافت‎های بدن یا حفرات درون بدن اشاره دارد.
سیستم پیچیده‎ای از هورمون‎ها و پروستاگلاندین‎ها (مواد شبه هورمون) برای تنظیم سطح آب در بدن مورد استفاده قرار می‎گیرد. این بدان معنی است که آب اضافی می‎تواند به شکل ادرار به سرعت از کلیه‎ها خارج شود. بر همین اساس وقتی ما مایعات کمتری می‎خوریم مقدار کمتری ادرار در بدن تولید می‎شود.
احتباس آب می‎تواند در نواحی مختلفی از بدن و به دلایل متفاوت رخ دهد.
مطالب این مقاله:
• علل
• درمان‎ها

علل احتباس آب
علل محتمل متعددی برای بروز احتباس آب یا مایعات در بدن وجود دارد که شامل موارد زیرند:

کاپیلاری‎ها
مایعات غنی از مواد مغذی، ویتامین‎ها و اکسیژن به طور مداوم از رگ‎های خونی کوچک (کاپیلاری‎ها) وارد بافت‌های اطراف می‌شوند - این مایع زیر عنوان مایع بینابینی شناخته می‎شود.
مایع بینابینی سلول‎ها را تعذیه می‎کند و در نهایت به کاپیلاری‎ها برمی‌گردد. احتباس آب ممکن است هنگامی بروز کند که فشار درون کاپیلاری‎ها دچار تغییر می‎شود.
احتباس آب در عین حال هنگامی احتمال بروز دارد که وجود چیزی باعث نشت بیش از حد دیواره‌های کاپیلاری شود. اگر چیزی با فشار و در مسیر خطا برود یا اگر دیوار کاپیلاری بیش از حد نشت‎دار شود مایع اضافی در فضای میان سلول‎ها منتشر خواهد شد.
اگر مایع زیادی به این طریق رها شود بیشتر آن در بافت‎ها باقی خواهد ماند تا اینکه به درون کاپیلاری‎ها بازگردد، و نتیجۀ این روند ورم و احتباس آب خواهد بود.

سیستم لنفاوی
سیستم لنفاوی مایع را از درون بافت (موسوم به لنف) تخلیه کرده و آن را به درون جریان خون می‎ریزد. به هر جهت اگر مایع در مکان اولی به میزان بیش از حد ترشح شود، سیستم لنفاوی مقهور شرایط پدید آمده خواهد شد و قادر نخواهد بود تا با سرعت کافی مایع را برگرداند و این موضوع سبب انباشت مایع در اطراف بافت‎ها خواهد شد.
گاهی از اوقات اگر سیستم لنفاوی دچار تراکم شود، سرعت برگشت مایع به جریان خون تغییر می‎کند. این بدان معنی است که مایع در بافت‎ها باقی می‎ماند، و سبب بروز ورم در نقاط مختلف بدن شامل شکم، مچ پا، ساق پا، و کف پا می‎شود.

قلب
فشار نرمال در رگ‎های خونی بخشاً توسط نیروی پمپاژ قلب حفظ می‎شود. به هر جهت، اگر قلب دچار نارسایی شود، تغییری در فشار خون ایجاد می‎شود، که نتیجۀ آن در اغلب اوقات احتباس آب جدی خواهد بود.
به طور معمول، ساق پا، مچ و کف پا متورم خواهند شد. مایع همچنین در ریه‎ها جمع می‎شود که این وضعیت بیمار را دچار سرفۀ طولانی مدت یا دشواری تنفسی خواهد کرد.
نارسایی احتقانی قلب در نهایت سبب بروز مشکلات تنفسی و همچنین فشار بیش از حد بر قلب می‎شود. برای بیمار احتمالاً ملین تجویز می‎گردد. ملین ماده‎ای است که تشکیل ادرار توسط کلیه‎ها را تقویت می‎کند - به عبارت دیگر، هر چیزی را که سبب از دست دادن مایع توسط بدن می‎شود.

کلیه‎ها
خون در کلیه‌ها فلیتر می‎شود - مواد زائد، مایعات، و دیگر مواد خارج می‎شوند  و وارد توبول‎های کوچک می‌گردند. از این نقطه به بعد جریان خون هر چیزی را که بدن قادر به استفادۀ مجدد از آن باشد بازجذب می‎کند. آنچه را که بدن قادر به کاربرد مجدد آن نباشد - مواد زائد - به شکل ادرار درمی‎آید.
در اغلب موارد کلیه‎ها می‏توانند تمامی مواد معدنی زائد ایجاد شده توسط بدن را از بین ببرند. به هر حال، اگر جریان خون به کلیه‎ها دچار مشکل شود، مسائلی امکان بروز پیدا می‎کنند. برای مثال، در نارسایی کلیوی، مواد معدنی زائد، شامل مایعات دیگر به طور کامل از بدن خارج نمی‌شوند که نتیجۀ آن احتباس مایع خواهد بود.

بارداری
وزن جنین روی وریدهای اصلی لگن می‎تواند سبب تجمع مایع در بدن در طول بارداری شود. در اغلب موارد، این موضوع دلیلی برای نگرانی نیست و عموماً پس از تولد بچه رفع می‎شود.

عدم فعالیت جسمانی
ورزش کمک می‎کند تا وریدهای پا خون را به قلب برگردانند. اگر سرعت گردش خون کافی نباشد، خون شروع به انباشته شدن در ساق پا می‎کند، که نتیجۀ آن افزایش فشار در کاپیلاری‎ها خواهد بود. مایعات به دلیل افزایش فشار با سرعت بیشتری از کاپیلاری‎ها خارج می‎شوند.
فشار بیشتر همچنین برگشت مایعات را در مرحلۀ بعد دشوارتر خواهد کرد.
ورزش برای تحریک سیستم لنفاوی در راستای انجام عملکرد خود در تنظیم سرریز مایعات برای برگشت به داخل جریان خون به سرعتی که بتواند سطح مایعات بدن را تنظیم کند ضروری است. دوره‎های زمانی طولانی عدم فعالیت جسمانی مثل پرواز طولانی مدت ریسک احتباس آب را افزایش می‎دهد.
در طول پروازهای طولانی مدت حتی حرکات کوچک فیزیکی مثل ایستادن روی پنجۀ پا برای چند مرتبه، چرخاندن مفاصل و جنبانیدن پنجۀ پا می‏تواند به کاهش خطر احتباس آب کمک کند.

پروتئین
انسان برای تعادل  مؤثر آب در بدن به سطح معینی از پروتئین‎ها نیاز دارد. فرد دچار کمبود شدید پروتئین ممکن است در گرفتن آب از فضاهای بافتی و برگشت آن به داخل کاپیلاری‎ها دچار مشکل شود. بزرگ شدن شکم فردی که دچار قحطی غذایی شدید است به طور اساسی به سبب فقدان پروتئین در رژیم غذایی وی رخ می‎دهد.

هیستامین
در هنگام بروز التهاب در بدن هیستامین آزاد می‎شود. هیستامین باعث می‎گردد تا شکاف‎های بین سلول‎های دیواره‎های کاپیلاری عریض شود که این موضوع میزان نشت دادن آنها را افزایش می‎دهد. هدف در اینجا آسان کردن کار برای سلول‎های سفید خون در راستای رسیدن سریع به محل بروز التهاب است. به هر جهت، اگر التهاب برای مدتی طولانی ادامه داشته باشد، احتباس آب می‎تواند به یک مشکل تبدیل شود.

داروهای مسبب احتباس آب
برخی داروها شامل فهرست زیر می‎توانند سبب احتباس آب شوند:
• داروهای حاوی استروژن مثل قرص‌های پیشگیری از بارداری ترکیبی یا HRT (درمان جایگزینی هورمون).
داروهای غیر استروئیدی ضد التهابی (NSAIDs) - که داروهای کاهش دهندۀ درد و اثرات کاهش دهندۀ تب هستند. این داروها در دوزهای بالا واقعاً برای کاهش التهاب مفیدند. مثال‌هایی در این مورد شامل ایبوپروفن، آسپیرین، و ناپروکسن است.
• بتا - بلوکرها - برای درمان ریتم قلبی غیر نرمال و پیشگیری از تاکی‎کاردی استفاده می‎شوند.

احتباس آب پیش‌ از عادت ماهانه
احتباس آب پیش از قاعدگی می‎تواند سبب نفخ و افتادگی پستان شود. کارشناسان می‌گویند که این وضعیت ناشی از عدم تعادل هورمونی و برخی عوامل تغذیه‎ای است.
• سوءتغذیه و رژیم غذایی ناسالم - رژیم غذایی کم‌پروتئین باعث کاهش سطح آلبومین می‎شود، که خود می‎تواند در توسعۀ احتباس آب نقش داشته باشد.
• نمک (سدیم) - غذای پرنمک می‎تواند به افزایش سدیم و احتباس آب منجر شود.
آلرژی - برخی غذاها و نیش حشرات می‎تواند سبب بروز ادم در افراد آسیب‎پذیر شوند.
• بیماری تیروئیدی - افراد دچار اختلالات غدۀ تیروئید عموماً دچار احتباس آب می‎شوند.

درمان‎های احتباس آب (مایع)
درمان احتباس آب بستگی به عوامل مختلف شامل علت ریشه‌‏ای بروز آن دارد.

درمان نشت کاپیلاری‎ها
در این مورد بافت‎ها هم آب و  هم پروتئین را در خود محبوس می‎کنند. ملین‎ها می‎توانند باعث شوند تا کلیه‎ها مایعات را سریع‌تر از جریان خون خارج سازند، در حالی که پروتئین فضاهای بافتی به کشیدن مایع از خون به داخل بافت‎ها ادامه می‎دهد که نتیجۀ آن بروز کم‎آبی در خون است. در نهایت ملین‎ها در عمل باعث تشدید احتباس آب می‎شوند.
دکتر علت نشت  کاپیلاری‎ها را درمان می‎کند. از آنجا که اغلب نشت آنها به دلیل مشکلات پروتئینی است، داروهایی که باعث خرد و تجزیه شدن پروتئین موجود در فضای بافتی می‎شوند برای بیمار تجویز می‎گردد.
ممکن است تشخیص بین احتباس آب ناشی از نشت کاپیلاری‎ها و غیر آن برای پزشک دشوار باشد.

کاهش علایم احتباس آب
مداواهای زیر می‎توانند به کاهش علایم احتباس آب کمک کنند:
• کاهش دادن میزان مصرف نمک
• کاهش وزن
• ورزش منظم
• بلند کردن پاها چندین بار در طول روز برای بهبود گردش خون
• پوشیدن جوراب‎های فشرده‌ساز اگر احتباس آب در اندام‎های تحتانی بروز می‎کند.
• اجتناب از نشستن و ایستادن در زمان‎های طولانی
• راه رفتن منظم در هنگام مسافرت با اتومبیل، قطار، قایق یا هواپیما
• اجتناب از حرارت بالا مثل حمام داغ، دوش‌های خیلی گرم و سونا. پوشیدن لباس گرم در هوای سرد.
• ماساژ - اگر ناحیۀ آسیب دیده به طور مستقیم به قلب مرتبط است، ماساژ به حرکت مایع کمک خواهد کرد. این موضوع اهمیت دارد که حرکت دست نباید بر روی بدن ایجاد درد کند.
در همین زمینه مطالعه لینک زیر در وبسایت مهرین - اخبار سلامت توصیه می‎شود:
آسیت یا تجمع مایع در شکم

Source:
Water retention (fluid retention): Causes, symptoms, and treatments
Last updated Fri 23 June 2017
By Christian Nordqvist
Reviewed by University of Illinois-Chicago, School of Medicine

نظرات (0)

تاکنون هیچ نظری درباره این مطلب ارائه نشده است.

نظر خود را اضافه کنید.

نظر شما پس از بازبینی منتشر می شود.
پیوست ها (0 / 3)
Share Your Location
عبارت تصویر زیر را بازنویسی کنید.