دسته بندی ها
Search - Contacts
مقالات و اخبار
Search - News Feeds
واژه نامه
تگ ها

فهرست صفحات

یبوست در کودکان معمولاً مشکلی جدی نیست. در هر حال، یبوست مزمن می‎تواند به عوارضی منجر شود یا نشانه‎ای از یک مشکل زیربنایی باشد.

مقالات دستگاه گوارش
تغییر اندازه و نوع قلم متن

مایو کلینیک
• ترجمه پریسا شعله‎دوست

یبوست در کودکان مشکل شایعی است. کودک دچار یبوست فاقد حرکات مکرر روده یا دفع مدفوع خشک و سفت است.
علل شایع در این مورد شامل تربیت اولیه برای استفاده از توالت و تغییرات رژیم غذایی است. خوشبختانه اغلب موارد بروز یبوست در کودکان موقتی است.
تشویق کودکان به ایجاد تغییرات ساده در رژیم غذایی، مثل خوردن غذاهای پرفیبر و میوه و سزیجات و نوشیدن مایعات بیشتر می‎تواند گام بلندی در راستای تخفیف یبوست باشد. اگر پزشک کودکان تأیید کند درمان کودک دچار یبوست با استفاده از ملین‎ها مجاز خواهد بود.

[مطالب این مقاله:]
• علایم
• علل
• تشخیص
• درمان

علایم
نشانه‎ها و علایم یبوست در کودکان شامل موارد زیر است:
• دفع مدفوع به میزان کمتر از سه بار در هفته
• سفت و خشک بودن مدفوع یا دشوار بودن دفع آن
• مدفوع در اندازۀ بزرگ که ممکن است در کاسه توالت انسداد ایجاد کند
• احساس درد در هنگام دفع مدفوع
• درد در ناحیه شکم
• نشانه‎های مدفوع آبکی یا گِل مانند در زیرلباسی بچه - که نشانه‎ای از برگشت به عقب مدفوع در راست روده است
• وجود خون در سطح مدفوع سفت و سخت
اگر کودک دچار ترس از بابت صدمه دیدن بر اثر دفع مدفوع شود وی ممکن است از این کار خودداری کند. پدر و مادر باید متوجه اوقاتی باشند که بچه پاهایش را به هم می‎پیچید، کمرگاه خود را سفت می‎کند، یا بدنش را پیچ و تاب می‎دهد یا در تلاش برای نگه داشتن مدفوع شکلک درمی‎آورد.

چه هنگامی به دکتر مراجعه کنیم
یبوست در کودکان معمولاً مشکلی جدی نیست. در هر حال، یبوست مزمن می‎تواند به عوارضی منجر شود یا نشانه‎ای از یک مشکل زیربنایی باشد. اگر یبوست در کودک بیش از دو هفته ادامه یابد یا اگر با موارد زیر همراه باشد باید بچه را نزد دکتر برد:
تب
استفراغ
• وجود خون در مدفوع
• تورم شکم
کاهش وزن
• بروز پارگی دردناک در پوست اطراف سوراخ مقعد (ترک مقعد)
• بیرون زدگی مقعد (پرولاپس مقعدی)

علل
یبوست عموماً در مواقعی بروز می‎کند که مواد زائد یا مدفوع به کُندی زیاد در دستگاه گوارش حرکت می‎کنند که این سبب خشک و سفت شدن مدفوع می‎شود.
عوامل متعددی می‎‏توانند باعث تقویت بروز یبوست در کودکان شوند که از جمله می‎توان موارد زیر را نام برد:
• انصراف از دفع مدفوع. بچه ممکن است نیاز به دفع مدفوع را به دلیل ترس از توالت رفتن یا عدم تمایل به قطع بازی و دلایل مشابه نادیده بگیرد. برخی از کودکان این رویکرد را در زمان دوری از خانه از خود نشان می‎دهند زیرا در توالت‎های عمومی احساس آرامش نمی‎کنند.
دردناک بودن دفع مدفوع به دلیل بزرگ و سفت بودن آن نیز ممکن است به بروز انصراف از مدفوع کردن در کودکان منجر شود. اگر دفع مدفوع باعث ناراحتی بچه شود وی ممکن است سعی کند تا از تکرار این تجربۀ دردناک خودداری نماید.
• مشکلات تربیت توالت رفتن. اگر والدین آموزش رفتن به توالت را خیلی زود شروع کنند احتمال آن هست که بچه طغیان کرده و مدفوع خود را نگه دارد. اگر تربیت رفتن به توالت به صورت نوعی جنگ تمایلات درآید، یک تصمیم‎گیری اختیاری برای نادیده گرفتن نیاز به دفع مدفوع ممکن است به سرعت شکل نوعی عادت غیر ارادی را پیدا کند که تغییر آن دشوار است.
• تغییرات رژیم غذایی. عدم کفایت فیبر با منابع میوه و سبزیجات یا ناکافی بودن مقدار مایعات در رژیم غذایی می‎تواند باعث ایجاد یبوست شود. یکی از شایع‎ترین مواقع ایجاد یبوست در کودکان مربوط به زمانی است که رژیم غذایی کودک از رژیم به تمامی مایع به رژیم شامل برخی غذاهای جامد تغییر می‎کند.
• تغییرات مربوط به روال روزمره. هر گونه تغییری در روال روزمره زندگی بچه مثل مسافرت، گرمای هوا یا استرس می‎تواند بر عملکرد روده بچه تأثیر بگذارد. کودکان در عین حال احتمال زیادی دارد که در هنگام اولین بار رفتن به مدرسه در محیط خارج از خانه دچار یبوست شوند.
• داروها. برخی داروهای ضد افسردگی و دیگر داروها باعث تقویت ایجاد یبوست می‎شوند.
آلرژی شیر گاو. آلرژی نسبت به شیر گاو یا مصرف زیاد فرآورده‎های لبنی (پنیر و شیر گاو) گاهی از اوقات به یبوست منجر می‎شود.
• تاریخچه خانوادگی. کودکان دارای اعضاء خانوادۀ دچار تجربۀ یبوست، بیشتر احتمال دارد که خود نیز به یبوست مبتلا شوند. این موضوع ممکن است ناشی از مشترکات ژنتیکی یا عوامل زیست محیطی باشد.
• اختلالات پزشکی. در موارد نادر یبوست در کودکان نشان دهندۀ وجود اختلالات آناتومیک، مشکلات سیستم متابولیک یا دستگاه گوارش یا دیگر اختلالات زیربنایی است.

ریسک فاکتورها
یبوست در کودکان دچار موارد زیر محتمل‎تر است:
• کودکان دارای زندگی کم‎تحرک
• کودکان فاقد فیبر کافی در رژیم غذایی
• کودکانی که به قدر کافی مایعات نمی‎نوشند
• کودکان مصرف کنندۀ برخی داروها شامل بعضی داروهای ضد افسردگی
• کودکان دچار اختلالات پزشکی آسیب زننده به مقعد یا راست روده
• کودکان دارای تاریخچۀ خانوادگی ابتلاء به یبوست

عوارض
اگرچه یبوست در کودکان ممکن است ناراحت کننده باشد معمولاً مشکلی جدی نیست. به هر حال اگر یبوست در کودک مزمن شود می‎تواند عوارضی شامل موارد زیر به همراه داشته باشد:
• بروز ترک‎های دردناک در پوست اطراف سوراخ مقعد (ترک مقعد)
• پرولاپس رکتال، که در آن راست روده از سوراخ مقعد بیرون می‏زند.
• خودداری از دفع مدفوع
• اجتناب از دفع مدفوع به دلیل درد که سبب متراکم شدن مدفوع جمع شده در کولون و راست روده شده و به بیرون نشت می‎کند (اینکوپرسیس)

پیشگیری
برای کمک به پیشگیری از یبوست در کودکان:
• به کودک غذاهای پرفیبر بدهید. به کودک غذاهای حاوی فیبر زیاد مثل میوه‎ها، انواع سبزیجات، لوبیاها، و سریال‎های غلات و نان کامل بدهید. اگر کودک عادت به مصرف غذاهی پرفیبر ندارد برای پیشگیری از بروز گاز و نفخ کار را با دادن چند گرم فیبر در چند وعده در روز آغاز کنید.
• کودک را به نوشیدن مایعات فراوان تشویق کنید. آب در این مورد اغلب اوقات بهترین گزینه است.
• فعالیت فیزیکی را تشویق کنید. فعالیت فیزیکی منظم به تحریک عملکرد نرمال روده کمک می‎کند.
• روال منظم در توالت رفتن. زمان مشخصی را برای رفتن به توالت پس از خوردن غذا برای کودک تنظیم کنید. در صورت لزوم، یک نشیمنگاه مناسب در توالت برای بچه بگذارید تا بتواند به آسودگی روی آن بنشیند و امکان زور زدن کافی برای دفع مدفوع داشته باشد.
• به کودک یاددآوری کنید که به هشدارهای طبیعی گوش بدهد. برخی از کودکان چنان غرق در بازی می‎شوند که ممکن است نیاز به دفع مدفوع را نادیده بگیرند. اگر چنین تأخیری در دفع محتویات زائد روده رخ دهد این می‎تواند عامل تقویت کننده یبوست باشد.
• داروهای مصرفی کودک را مرور کنید. اگر کودک شما دارویی مصرف می‎کند که می‎تواند باعث ایجاد یبوست شود، در مورد گزینه‎های دارویی دیگر با پزشک مشورت کنید.

تشخیص
دکتر برای تشخیص یبوست در کودکان اقدامات زیر را در دستور کار قرار می‎دهد:
• تاریخچۀ کامل پزشکی. پزشک کودکان در مورد بیماری‎های گذشته کودک پرسش خواهد کرد. پزشک احتمالاً در مورد رژیم غذایی کودک و الگوهای فعالیت فیزیکی کودک از والدین سؤال خواهد کرد.
• معاینۀ فیزیکی. پزشک معاینۀ بالینی انجام می‎دهد که احتمال دارد شامل معاینۀ انگشتی سوراخ مقعد کودک برای بررسی ناهنجاری یا وجود مدفوع سفت شده باشد. احتمال آن هست که مدفوع موجود در راست روده برای وجود خون تست شود.
تست‎های گسترده‎تر به طور معمول در مواردی انجام می‎شود که یبوست شدید باشد. در صورت لزوم تست‎های زیر مورد استفاده قرار می‎گیرد:
• تست اشعه X ناحیه شکم. این تست استاندارد اشعه X به پزشک امکان می‎دهد تا ببیند که آیا انسدادی در ناحیۀ شکم کودک وجود دارد.
• تست مانومتری یا تحرک انورکتال. در این تست، یک لولۀ باریک به نام کاتتر در راست روده قرار می‎گیرد تا هماهنگی عضلاتی که کودک برای دفع مدفوع استفاده می‎کند ارزیابی شود.
• اشعه X با تنقیه باریم. در این تست جدار روده با یک رنگ کنتراست (باریم) پوشانده می‎شود به طوری که راست روده، کولون و بعضی از اوقات بخشی از روده کوچک را بتوان در عکسبرداری اشعه X مشاهده کرد.
بیوپسی راست روده. در این تست یک نمونۀ کوچک از جدار راست روده گرفته می‎شود تا مشخص شود که سلول‎های عصبی نرمال هستند یا خیر.
• بررسی ترانزیت یا بررسی مارکر. در این تست کودک کپسولی حاوی مارکرهای قابل تشخیص در اشعه X را به مدت چند روز می‎خورد. پزشک روش حرکت کپسول‎ها را درون دستگاه گوارش کودک مورد بررسی قرار می‎دهد.
• آزمایش‎های خون. هر از گاه، آزمایش‌های خون مثل پنل تیروئید مورد استفاده قرار می‎گیرد.

درمان
بسته به شرایط پزشک ممکن است درمان‎های زیر را توصیه کند:
• مکمل‎های فیبر غیر نسخه‌ای یا نرم کننده‌های مدفوع. اگر کودک در رژیم غذایی خود فیبر زیادی مصرف نمی‎کند افزودن مکمل‏های فیبر غیر نسخه‎ای مثل متاموزیل یا سیتروسل ممکن است کمک کننده باشد. در هر حال کودک نیاز به آن دارد که روزانه دستکم حدود یک لیتر آب بنوشد تا محصولات مورد اشاره از کارکرد مؤثر برخوردار شوند. برای تعیین دوز درست دارو بر مبنای سن و وزن والدین باید با پزشک مشورت کنند.
از شیاف‎های گلیسیرین می‏‌توان به عنوان نرم کنندۀ مدفوع در کودکانی که قادر به بلعیدن قرص نیستند، استفاده کرد. برای استفاده درست از این محصولات دارویی والدین باید با پزشک مشورت کنند.
• ملین یا تنقیه. اگر انباشته شدن مواد مدفوع سبب ایجاد انسداد شود، پزشک ممکن است استفاده از ملین یا تنقیه را برای کمک به رفع انسداد توصیه کند. مثال‌هایی در این مورد شامل پلی‏اتیلن گلیکول (گلیکولاکس، میرالاکس، و...) و روغن معدنی است.
هرگز نباید بدون تجویز پزشک و موافقت وی به کودکان ملین داده شود و دستورالعمل مربوط به دوز مصرف باید به طور کامل رعایت گردد.
• تنقیه بیمارستانی. برخی از اوقات ممکن است میزان بیوست در کودک به قدری شدید باشد که برای دادن تنقیه قوی‎تر برای پاکسازی روده نیاز به بستری کردن کوتاه مدت وی در بیمارستان ضروری شود.

سبک زندگی و مداوای خانگی
اغلب اوقات تغییرات رژیم غذایی و برنامه روزمره به تخفیف یبوست در کودکان منجر می‎شود.
• رژیم غذایی پرفیبر. رژیم غذایی پرفیبر می‎تواند به کودک در ایجاد مدفوع نرم و توده‌ای‎ کمک کند. دوز روزانه توصیه شده برای کودکان 14 گرم به ازاء هر 1000 کالری موجود در رژیم غذایی کودک است.
برای کودکان خردسال این به معنی مصرف حدود 20 گرم فیبر به صورت روزانه در رژیم غذایی است. برای دختران در سن بلوغ و زنان جوان این رقم 29 گرم در روز است و برای پسران نوجوان و مردان جوان رقم مزبور 38 گرم در روز است.
مردم باید به کودکان خود غذاهای حاوی فیبر زیاد مثل انواع لوبیا، غلات کامل، میوه و سبزیجات بدهند. اما کار را باید آهسته آغاز کرد و در طول چند هفته فقط چند گرم فیبر به بچه‎ها داد تا میزان تشکیل گاز و نفخ، که ممکن است در افراد فاقد عادت خوردن غذاهای پرفیبر امکان بروز دارد، کاهش یابد.
• مصرف کافی مایعات. آب و دیگر مایعات به نرم شدن مدفوع کودک کمک می‎کنند. در هر حال باید در مورد دادن شیر زیاد به کودکان مراقب بود. در مورد برخی کودکان خوردن شیر به میزان زیاد باعث افزایش میزان یبوست می‎شود.
• در نظر گرفتن زمان کافی برای دفع مدفوع. باید کودکان را تشویق کرد که در فاصلۀ 30 دقیقه پس از صرف غذا حدود 5 تا 10 دقیقه روی کاسه توالت بنشینند. برنامه روزمره را باید مرتب پیگیری کرد حتی اگر روزهای تعطیل و اوقات فراغت باشد.
• رفتار حمایت‎گرانه. باید به کوشش کودک پاداش داد و نه به نتیجۀ کارش. در مورد کوشش کودکان برای دفع مواد زائد روده به آنان پاداش‎های کوچکی بدهید. پاداش محتمل در این مورد استیکرز یا کتاب خاص یا بازی خاصی می‎تواند باشد که بچه بتواند پس از توالت یا حتی در کوران دفع مدفوع از آنها استفاده کند. و هرگز کودک را نباید به دلیل آلوده شدن لباسش به مدفوع تنبیه کرد.

طب جایگزین
در کنار تغییرات مربوط به رژیم غذایی و برنامۀ روزانه زندگی رویکردهای جایگزین مختلفی برای کمک به تخفیف یبوست در کودکان در دسترس است.
• ماساژ. ماساژ ملایم ناحیۀ شکم کودک می‎تواند به آرامش عضلات مثانه و روده‎ها کمک کند که این خود به فعالیت روده کمک خواهد کرد.
طب سوزنی. طب سنتی چینی از طب سوزنی برای درمان بسیاری از بیماری‎ها استفاده می‎کند. در صورتی که بچه دچار درد شکم مرتبط به یبوست شود طب سوزنی می‎تواند کمک کننده باشد./


Source:
Constipation in children
Mayo Clinic
Aug. 12, 2017

مطالب پیشنهادی ما برای مطالعه

کدئین برای کودکان بسیار خطرناک است

آکادمی کودکان آمریکا اصرار دارد که والدین و مراقبان بهداشتی، دادن کُدئین به کودکان را متوقف کنند، و به آموزش‌های بیشتر در مورد ریسک‌ها و محدودیت‌های استفاده از کدیین در بیماران زیر 18 سال فراخوان می‌د

یک بار بیهوشی به بهرة هوشی کودکان خردسال آسیب نمی زند

یک مطالعة طولی همگروهی که در JAMA منتشر شده است عنوان می‎کند، یک بار قرار گرفتن در معرض مواد بیهوشی استنشاقی در کودکان دارای سن کمتر از 36 ماه با توسعة اختلالات عصبی و رفتار نابهنجار در دوران کودکی مر