دسته بندی ها
Search - Contacts
مقالات و اخبار
Search - News Feeds
واژه نامه
تگ ها

فهرست صفحات

فیبروز کبد می‌تواند به مشکلات جدی‌تر کبد مثل سیروز منجر شود

مقالات بیماری کبدی / هپاتیت
تغییر اندازه و نوع قلم متن

• مراحل فیبروز کبد
• علایم فیبروز کبد
• درمان فیبروز کبد
• دورنما
• خلاصه


فیبروز کبد [فیبروز کبدی] هنگامی بروز می‌کند که جراحت یا التهاب مکرر یا درازمدت سبب انباشت مقادیر زیاد بافت مجروح در کبد می‌شود. اغلب انواع بیماری‌های مزمن کبد در نهایت می‌توانند سبب ایجاد فیبروز شوند.
خلاف سلول‎های کبد سالم، سلول‌های بافت آسیب‌دیده نمی‌توانند خود را ترمیم کرده یا عملکرد خود را ادامه دهند. در نتیجه فیبروز می‎تواند کارکرد کلی کبد را کاهش داده و توانایی این دستگاه را در بازتولید خود مختل کند.
بافت مجروح ناشی از فیبروز در عین حال می‎تواند جریان خون به کبد را محدود یا مسدود کند. این می‌تواند در نهایت به قحط خون در سلول‌های کبد منجر شده و آنها را نابود کند و در کوران این فرآیند به ایجاد بافت مجروح بیشتر منجر شود.
درمان شامل برطرف کردن عفونت‌ها، ایجاد تغییراتی در سبک زندگی و مصرف برخی داروها است. این رویکرد اغلب می‌تواند به معکوس شدن روند صدمات در موارد خفیف تا متوسط فیبروز کبد منجر شود.
اگر التهاب ادامه یابد، محتملاً به علت عدم دریافت درمان از سوی شخص، فیبروز کبد می‌تواند به مشکلات جدی‌تر کبد منجر شود.

مراحل فیبروز کبد
اگر دکتر معتقد باشد که بیمار وی دچار فیبروز کبد است، با رعایت دقت و استفاده از یک سوزن بلند مقدار کمی از بافت کبد را جمع‌آوری می‌کند (بیوپسی).
در مرحله بعد نمونه بافت مزبور توسط متخصص آسیب‌شناسی (پاتولوژیست) زیر میکروسکپ مورد بررسی قرار می‌گیرد.
تعیین درجه فیبروز دشوار است زیرا پاتولوژیست‌ها فقط مقدار کمی از نمونه بافت را برای این کار در اختیار دارند. دیگر پزشکان نیز می‌توانند نمونه مزبور را به روش‌های مختلف مورد بررسی قرار دهند.
متخصصان مراقبت‌های پزشکی می‌تواند مقیاس‌های مختلفی را برای تعیین مراحل فیبروز مورد استفاده قرار دهند. این شامل مقیاس‌های متاویر، ایشاک و بتس-لودویگ می‌شود.
این مقیاس‌ها و سیستم‌های نمره‌دهی مشابه اثراتی را که فیبروز بر ورید پورتال (وریدی که خون را از روده به کبد انتقال می‌دهد) داشته است محاسبه می‌کنند.
بسیاری از مقیاس‌ها نیز گستره و محدوده فیبروز یا تعداد سپتا (تیغه‌ها یا دیواره‌های فیبروزه بافت در نمونه بیوپسی) را اندازه‌گیری می‌نمایند.
سیستم نمره‌دهی متاویر پیشرفت فیبروز را بر مبنای یک مقیاس A0 تا A3 نمره‌دهی می‌کند:
A0: فاقد فعالیت
A1: فعالیت خفیف
A2: فعالیت متوسط
A3: فعالیت شدید
سیستم متاویر همچنین سطح فیبروز را بر مبنای F0 تا F3 نمره‌گذاری می‌کند:
F0: فقدان فیبروز
F1: فیبروز پورتال در شرایط عدم وجود سپتا
F2: فیبروز پورتال به همراه سپتای غیر مکرر
F3: تعداد زیادی سپتا در شرایط فقدان سیروز
F4: سیروز
سیروز انباشت بافت مجروح در کبد است. سیروز می‌تواند در صورت عدم درمان فیبروز رخ دهد.
بر مبنای سیستم متاویر پیشرفته‌ترین نوع فیبروز که کسی ممکن است پیش از ابتلاء به سیروز دچار آن باشد مرحله A3F3 است.
سیستم نمره‌دهی فیبروز ایشاک پیچیده‌تر است و به طور معمول از صفر تا 6 را شامل می‌شود:
: غیاب فیبروز
1: گسترش برخی مناطق پورتال، احتمالاً با سپتای فیبروزه و کوتاه
2: گسترش اغلب نواحی پورتال احتمالاً با تیغه فیبروزه و کوتاه
3: گسترش نواحی پورتال با پل‌های پورتال به پورتال پراکنده
4: گسترش نواحی پورتال با پل‌های پورتال به پورتال و پورتال به مرکزی قابل ملاحظه
5: پل‌های قابل ملاحظه پورتال به پورتال و پورتال به مرکز با ندول‌های پراکنده
6: سیروز احتمالی یا قطعی
در هنگام استفاده از مقیاس ایشاک، پیشرفته‌ترین مرحله فیبروز در فرد پیش از ابتلاء به سیروز مرحله 5 است.
مقیاس بتس-لودویگ که در ایالات متحد آمریکا رایج است کمی ساده‌تر است. در این مقیاس از صفر تا چهار نمره‌دهی می‌شود:
: فقدان وجود فیبروز
1: فیبروز پورتال
2: تیغه پورتال به پورتال، به ندرت
3: تیغه فیبروزه
4: سیروز قطعی یا محتمل
در صورت کاربرد مقیاس بتس-لودویگ پیشرفته‌ترین مرحله فیبروز مبتلابه شخص پیش از ایجاد سیروز مرحله 3 است.

علایم فیبروز کبد
مردم دچار فیبروز اغلب از ابتلاء خود به آن بی‌خبرند. علت آن است که فیبروز به ندرت سبب ایجاد علایم آشکار می‌شود.
به هر جهت در محدوده کبد فیبروز می‌تواند:
• عملکرد کلی کبد شامل تصفیه خون، ذخیره انرژی و پاکسازی عفونت‌ها را کاهش دهد
• توانایی کبد برای بازتولید را محدود کند
• جریان خون به کبد را محدود سازد
مردم به طور معمول زمانی متوجه علایم می‌شوند که فیبروز به سیروز پیشرفت می‌کند. این علایم اولیه ممکن است متفاوت باشند اما برخی از شایع‌ترین نشانگرهای سیروز اولیه شامل موارد زیر است:
• کمبود اشتها
• احساس ضعف
• تخلیه انرژی غیر قابل توضیح
کاهش وزن غیر قابل توضیح
تهوع و استفراغ
• عدم آرامش یا درد خفیف در قسمت راست بالای شکم
برخی نشانه‌های سیروز پیشرفته شامل موارد زیر است:
• گرایش به بروز کبودی یا خونریزی به سهولت
ادم (ادما) یا احتباس مایع در ناحیه ساق، مچ یا خود پا
یرقان
آسیت
خارش پوست شدید
• افزایش حساسیت به داروها و عوارض جانبی آنها
• مشکلاتی با برخی عملکردهای شناختی مثل حافظه، تمرکز یا خواب
• تیره رنگ شدن ادرار

درمان فیبروز کبد
بهترین راه درمان فیبروز مخاطب گرفتن علت ریشه‌ای ایجاد آن است.
درمان موفقیت‌آمیز علت فیبروز کبد در مراحل اولیه تا متوسط آن می‌تواند به معکوس شدن علایم ناشی از صدمات ایجاد شده توسط فیبروز منجر شود.
تقریباً تمامی موارد اختلالات مزمن کبد در نهایت به سیروز ختم می‌شوند، زیرا هر اختلالی سبب التهاب ادامه‌دار در کبد می‌گردد. این التهاب می‌تواند به تشکیل بافت مجروح، که فیبروز است، منجر شود.
در سطح ایالات متحد آمریکا شایع‌ترین علل فیبروز کبد عبارتند از:
• مصرف مزمن الکل
هپاتیت ویروسی، مشخصاً هپاتیت C یا هپاتیت B
بیماری کبد چرب غیر الکلی (NAFLD)
• استئوهپاتیت غیر الکلی (NASH) که یک زیرنوع NAFLD است
NAFLD و NASH گرایشی به مبتلاء کردن مردم دچار اضافه وزن، دیابت، یا پیش‌دیابت و داشتن میزان بالای چربی و کلسترول در جریان خون از خود نشان می‌دهند. پزشکان به اختلال آخری زیر عنوان سندرم متابولیک اشاره می‌کنند.
دیگر علل شایع فیبروز کبد شامل موارد زیر است:
• هموکروماتوزیس یا انباشت زیاد آهن در بدن
• بیماری ویلسون که باعث انباشت مس در بدن می‌شود
انسداد مجرای صفرا
• نارسایی قلبی مزمن
• هپاتیت خودایمنی
برخی داروها شامل موارد زیر نیز می‌توانند به فیبروز کبد منجر شوند:
• امیودارون
• کلرپرومازین
• متوتریکسات
• تولبوتامید
• ایسونیازید
• متیل‌دوپا
• اکسی‌فنیساتین
وقتی پزشک علت ریشه‌ای فیبروز را بیابد، یک دوره اختصاصی درمان برای بیمار ایجاد می‌کند. برخی از رایج‌ترین درمان‌ها در این مورد عبارتند از:
• متوقف یا محدود کردن مصرف الکل و استفاده از درمان‌های حمایتی برای کمک در این مورد در درازمدت
• درمان هپاتیت ویروسی مزمن با استفاده از داروهای ضد ویروس
• درمان NAFLD و NASH با استفاده از یک رژیم غذایی متوازن، کاهش وزن حداقل به میزان 7% کل وزن بدن در طول 1 سال، و کنترل سطح چربی، کلسترول و قند خون
• دریافت داروهای زداینده فلزات سنگین مثل آهن و مس از بدن
• تحلیل یا زدودن انسدادهای مجرای صفرا
• توقف مصرف داروهای مرتبط به فیبروز
• دریافت داروهای کاهش دهنده فعالیت سیستم ایمنی
دانشمندان در صدد توسعه داروهایی هستند که به طور مستقیم صدمات ناشی از فیبروز کبد را معکوس یا درمان کند
به هر حال پژوهش در مورد داروهای آنتی‌فیبروتیک که از فرآیند فیبروز پیشگیری یا آن را کند می‌کنند ادامه دارد.
دانشمندان در عین حال در جستجوی راه‌های بهتری برای درمان برخی علل فیبروز کبد مثل مصرف الکل هستند.برای مثال تحقیقات اولیه نشان داده‌اند که داروی دیابت نوع 2 به نام پیوگلیتازون باعث بهبود NASH در مردم فاقد ابتلاء به دیابت می‌شود.
ورای داروهای مرسوم تحقیق نشان می‎دهد که برخی درمان‌های طبیعی می‌توانند به کاهش فیبروز در برخی شرایط منجر شوند. بعضی از این درمان‌های طبیعی عبارتند از:
• نوشیدن مقدار متعادل قهوه
• سیراب نگهداشتن بدن
• نوشیدن عصاره خارخسک که حاوی مقادیر زیادی آنتی‌اکسیدان سیلیمارین است (پزشکان مصرف آن را برای مردم مصرف کننده داروهای هپاتیت C توصیه نمی‌کنند)
• مصرف ویتامین E برای NASH
وقتی کسی دچار فیبروز کبد پیشرفته یا سیروز باشد، اغلب نیاز به درمان‌های مکمل دارد و صدمات کبد به طور معمول برگشت‌پذیر نیستند.
گزینه‌های درمانی رایج برای مراحل پیشرفته فیبروز کبد یا سیروز عبارتند از:
• مصرف داروهایی برای خارج کردن مایعات اضافی از بدن
• محدود کردن مصرف نمک
• گرفتن داروهایی برای خارج کردن مواد سمی از مغز
• مصرف داروهایی کاهش دهنده فشار در وریدهای معده و مری
• جراحی پیوند برای جایگزین کردن کبد آسیب دیده با کبد سالم اهداء شده

دورنما
در موارد خفیف تا متوسط فیبروز کبد، درمان علت زیربنایی در اغلب اوقات می‌تواند به معکوس شدن بخشی از صدمات یا کل آنها بینجامد.
کبد ممکن است به حالت کند یا سریع التیام پیدا کند که این به علت فیبروز و شدت آن بستگی دارد. تشخیص و درمان فیبروز در مراحل اولیه می‌تواند به بهبود شانس بیمار در دستیابی به بهبود کامل کمک بزرگی باشد.
اگرچه فیبروز ممکن است در مراحل اولیه محدود و برگشت‌پذیر باشد، فیبروزهای پیشرفته‌تر گرایشی به ایجاد صدمات گسترده و غیر قابل برگشت از خود نشان داده و در نهایت به سیروز منجر می‌شوند.
فیبروز پیشرفته و سیروز همچنین باعث ایجاد عوارض شدید مثل سرطان کبد، نارسایی کبد، و مرگ بیمار می‌شوند.
در سال 2016، بیماری مزمن کبد و سیروز مسبب مرگ 40.545 نفر در سطح ایالات متحد آمریکا بودند.

خلاصه
فیبروز کبد هنگامی بروز می‌کند که صدمه یا التهاب مزمن باعث تجمع بافت مجروح در کبد شده، توانایی آن را برای عملکرد و ترمیم خود محدود می‌کند.
درمان اغلب اوقات می‌تواند اثرات فیبروز خفیف تا متوسط را معکوس کند. به هر جهت این بیماری گرایشی به ایجاد علایم قابل توجه در زمان پیشرفت از خود نشان می‌دهد.
این به بروز صدمات برگشت‌ناپذیر منجر شده و ممکن است سبب ایجاد اختلالاتی مثل سیروز شود. به همین دلیل تشخیص فیبروز در مراحل اولیه آن حیاتی است.
اگر کسی دچار چند ریسک فاکتور بیماری بوده و ظن ابتلاء به فیبروز کبد در مورد وی مطرح باشد باید به پزشک مراجعه کند./


• جنیفر هوآیزن، دکتر سورب (ست) ستهی
• ترجمه نادر اکبری سراوانی


Source:
Medical News Today
What is liver fibrosis?
Last reviewed Mon 29 April 2019
By Jennifer Huizen
Reviewed by Saurabh (Seth) Sethi, MD MPH

مطالب پیشنهادی ما برای مطالعه

کودکان دارای مخمر روده در معرض خطر آسم قرار دارند

آسم مبتلابه میلیون‌ها نفر در سطح جهان است. تحقیق جدید میکرب روده را با خطر توسعة آسم مرتبط، و نوعی قارچ را در کودکان شناسایی می‌کند که می‌تواند ریسک آسم دوران کودکی را افزایش دهد. آسم ی

کمبود خواب باکتری‌های روده را تغییر می‌دهد

فقط دو روز کمبود خواب می‌تواند محرک تغییراتی در باکتری‌های روده باشد که با تضعیف سلامت متابولیک  مرتبط است. این، یافتة مطالعه‌ای است که در نشریة متابولیسم مولکولی Molecular Metabolism منتشر شده است. «