دسته بندی ها
Search - Contacts
مقالات و اخبار
Search - News Feeds
واژه نامه
تگ ها

فهرست صفحات

مغز استخوان دارای سلول‌های بنیادی است

مقالات استخوان / اُرتوپدی
تغییر اندازه و نوع قلم متن

پیوند مغز استخوان چیست؟
• انواع پیوند مغز استخوان
• چگونگی آماده‌سازی
• عمل پیوند مغز استخوان
• بهبود
• خطرات پیوند مغز استخوان
• دورنما
• خلاصه



مغز استخوان بافتی نرم و اسفنجی شکل در برخی استخوان‌ها، شامل استخوان‌های مفصل ران و کفل، است. مردم دچار بعضی اختلالات مرتبط به خون از عمل پیوند جایگزینی سلول‎‌های آسیب دیده با سلول‌های سالم، احتمالاً متعلق به یک اهداء کننده، سود ببرند.
پیوند مغز استخوان برای بعضی مردم دچار بیماری‌هایی مثل لنفوما (لنفوم) یا لوسمی، یا در زمانی که درمان‌ سرطان شدید به سلول‌های خون آسیب می‌زند، می‌تواند عملی نجات‌بخش باشد.
این نوع پیوند اقدامی دقیق بوده و ریکاوری در آن ممکن است به زمان زیادی نیاز داشته باشد.

پیوند مغز استخوان چیست؟
مغز استخوان دارای سلول‌های بنیادی است. در مردم سالم سلول بنیادی مغز استخوان به ایجاد موارد زیر کمک می‌کند:
• سلول‌های قرمز خون، که اکسیژن را به سراسر بدن انتقال می‌دهند
• سلول‌های سفید خون، که به مقابله با عفونت کمک می‌کنند
پلاکت‌ها، که برای پیشگیری از خونریزی بیش از حد باعث لخته شدن خون وارد عمل می‌شوند
اگر یک اختلال پزشکی، مثل مورد آسیب زننده به خون یا سیستم ایمنی، مانع از ایجاد سلول‌های سالم خون شود، بیمار نیاز به پیوند مغز استخوان خواهد داشت.
مردم دچار هر یک از اختلالات فهرست شده در زیر می‌توانند کاندیدای پیوند مغز استخوان باشند:
• سرطان خون، مثل لوسمی یا لنفوما (لنفوم)
• بیماری‌های ایمنی یا ژنتیکی مثل بیماری آنمی سلول داسی شکل یا تالاسمی
• بیماری‌های مغز استخوان مثل آنمی آپلاستیک
• صدمات مغز استخوان به علت شیمی درمانی یا اشعه درمانی برای سرطان

انواع پیوند مغز استخوان
بر مبنای محل گرفتن سلول‌های مغز استخوان سه نوع پیوند مغز استخوان وجود دارد:
در بسیاری موارد اهداء کننده یک خویشاوند درجه اول بیمار مثل برادر و خواهر تنی یا یکی از والدین است. نام پزشکی این اقدام پیوند آلوژنیک است.
پیوندها زمانی بیشتر مؤثرند که سلول‌های بنیادی شخص اهداء کننده دارای نقشه ژنتیکی مشابه شخص گیرنده سلول بنیادی باشد.
اگر برای اهداء سلول بنیادی اعضاء خانواده در دسترس نباشند، پزشک در جستجوی بهترین اهداء کننده دارای بیشترین همخوانی ژنتیکی در بانک اهداء کنندگان جستجو خواهد کرد. اگرچه سازگاری دقیق بهترین گزینه محسوب می‌شود پیشرفت‌های انجام شده در عمل پیوند این امکان را ایجاد کرده‌اند که از اهداء کنندگان فاقد انطباق دقیق نیز استفاده شود.
در اقدامی موسوم به پیوند اتولوگوس، پزشک سلول‌های بنیادی سالم خون را از شخص تحت درمان گرفته و آنها را بعدتر و پس از خارج کردن تمامی سلول‌های آسیب دیده در یک نمونه با همین سلول‌ها جایگیزین می‌کند.
در پیوند موسوم به بند ناف، که به نام پیوند بند نیز شناخته می‌شود، پزشکان سلول‌های بنیادی نابالغ را پس از تولد بچه از بند ناف می‌گیرند. خلاف سلول‌های اهداء کننده بالغ، سلول‌های بند ناف نیاز نیست تا دارای انطباق ژنتیکی چندان نزدیک باشند.

چگونگی آماده‌سازی
پیش از پیوند مغز استخوان، پزشک تست‌هایی را برای تعیین بهترین نوع عمل انجام خواهد داد. در مرحله بعد و در صورت لزوم پزشک اهداء کننده مناسب را مشخص می‌کند.
اگر امکان استفاده از سلول‌های خود بیمار باشد، پزشکان ابتدا سلول‌های شخص را جمع‌آوری کرده و تا زمان انجام عمل پیوند آنها را در فریزر نگهداری می‌کنند.
بیمار آنگاه وارد مرحله دیگری از درمان می‌شود که شامل شیمی درمانی، اشعه درمانی یا ترکیبی از آن دو است.
این اقدامات به طور معمول سلول‌های مغز استخوان و نیز سلول‌های سرطانی را نابود می‌کنند. شیمی درمانی و اشعه درمانی همچنین سیستم ایمنی را سرکوب کرده به پیشگیری از پس زدن پیوند مغز استخوان کمک می‌نمایند.
در زمان آماده شدن برای پیوند، نیاز است تا شخص برای 1 تا 2 هفته در بیمارستان بستری گردد. در طول این مدت، متخصصان لوله باریکی را به داخل یکی از وریدهای بزرگ بدن بیمار وارد می‌کنند.
از طریق لوله مزبور داروهایی وارد بدن بیمار می‌شود که تمامی سلول‌های بنیادی غیر نرمال را از بین می‌برند و سیستم ایمنی را برای پیشگیری از پس زدن سلول‌های سالم پیوندی ضعیف می‎کنند.

عمل پیوند مغز استخوان
عمل پیوند مغز استخوان جراحی محسوب نمی‌شود. این عمل به تزریق خون شبیه است.
اگر در کوران عمل اهداء کننده‌ای دخیل باشد، پیش از عمل پیوند سلول‌های بنیادی از وی گرفته خواهد شد. اگر عمل پیوند شامل استفاده از سلول‌های خود بیمار باشد متخصصان سلول‌ها را ذخیره خواهند کرد.
عمل پیوند به طور معمول طی چند جلسه در طول چند روز انجام می‌شود. تناوب عمل به این طریق به سلول‌ها بهترین شانس ممکن را برای یکپارچه شدن با بدن می‌دهد.
تیم مراقبت پزشکی ممکن است در عین حال از لوله مورد اشاره برای تحویل مایعاتی مثل خون، مواد مغذی و دارو برای کمک به مقابله با عفونت یا تحریک رشد مغز استخوان استفاده کند. ترکیب مورد بحث به پاسخ بدن به درمان بستگی دارد.
عمل مورد بحث باعث اختلال موقتی در سیستم ایمنی بدن می‎شود و بدن را در برابر عفونت بسیار آسیب‌پذیر می‌سازد. بیشتر بیمارستان‌ها برای کمک به کاهش خطر ابتلاء به عفونت در مردم تحت عمل پیوند مغز استخوان دارای یک بخش قرنطینه هستند.

بهبود
پس از آخرین جلسه پیوند، پزشک برای تعیین میزان موفقیت عمل وضعیت خون بیمار را هر روزه بررسی خواهد کرد. در این روند بررسی خواهد شد که آیا سلول‌های تازه رشد خود را در مغز استخوان شروع کرده‌اند.
اگر تعداد سلول‌های سفید خون رو به افزایش گذاشته باشند این نشان دهنده شروع فرآیند ایجاد خون توسط بدن و نیز نشانه موفقیت‌آمیز بودن عمل پیوند است.
مقدار لازم برای ریکاوری بدن به موارد زیر بستگی دارد:
• نوع پیوند
• میزان بهبود سیستم ایمنی بدن
• چگونگی پذیرش سلول‌های سالم و تازه از سوی بدن
بسیاری از دیگر عوامل تأثیرگذار بر بهبود شامل موارد زیر:
• اختلالات زیربنایی پزشکی
• کاربرد شیمی درمانی، اشعه درمانی یا هر دو
• محل انجام پیوند
• میزان همخوانی اهداء کننده
برخی از مردم می‌توانند به فاصله کوتاهی پس از عمل پیوند بیمارستان را ترک کنند حال آنکه برخی بیماران باید هفته‌ها در بیمارستان بستری باشند.
تیم پزشکی پایش بیمار را تا یک سال ادامه می‌دهد. برخی از بیماران به صورت مادام‌العمر از نتایج پیوند سود می‌برند.

خطرات پیوند مغز استخوان
پیوند مغز استخوان یک اقدام پزشکی بزرگ است. در کوران این اقدام و پس از انجام آن ریسک بالایی برای بروز عوارض وجود دارد.
احتمال بروز عوارض به عوامل مختلفی شامل موارد زیر بستگی دارد:
• سن شخص
• وضعیت کلی سلامت شخص
• نوع عمل پیوند
• دلیل عمل پیوند
در زیر فهرستی از شایع‌ترین عوارض برای مردم گیرنده پیوند مغز استخوان فهرست شده است:
• عفونت
تهوع، استفراغ، یا هر دو
اسهال
• موکوسیت، که شامل التهاب و درد گلو، دهان و معده است.
• نارسایی پیوند که در آن سلول پیوند شده سلول‌های خونی جدید ایجاد نمی‌کند.
• آنمی
• آغاز پیشرس یائسگی
ناباروری
کاتاراکت
• آسیب دیدگی ارگان
بیماری پیوند علیه میزبان، که در آن سلول‌های اهدایی به بدن شخص بیمار حمله می‌کنند
خونریزی مغزی، خونریزی ریه، یا دیگر ارگان‌ها
برخی از مردم بر اثر عوارض ناشی از پیوند مغز استخوان جان خود را از دست می‌دهند.
شخص گیرنده پیوند مغز استخوان ممکن است واکنش‌هایی شامل موارد زیر را همراه هر اقدام پزشکی تجربه کند:
تنگی نفس
• افت فشار خون
سردرد
• درد
تب
لرز

دورنما
پاسخ بدن در مورد پیوند مغز استخوان از شخصی به شخص دیگر بسیار متفاوت است. عواملی مثل سن، وضعیت کلی سلامت، و دلیل پیوند همگی می‌توانند بر چشم‌انداز درازمدت تأثیر بگذارند.
اگر کسی برای درمان سرطان تحت پیوند مغز استخوان قرار گیرد درمان وی بخشاً به میزان پیشرفت سرطان در بدن بستگی دارد. برای مثال سرطانی که دچار متاستاز به نقاط دوردست بدن شده باشد کمتر به درمان مورد بحث جواب می‌دهد.
بر مبنای اعلام "برنامه ملی اهداء مغز استخوان" نرخ بقاء 1 ساله برای مردم گیرنده پیوند از اهداء کننده غیر خویشاوند در طول 5 سال گذشته از 42 درصد به 60 درصد افزایش یافته است.

خلاصه
پیوند مغز استخوان یک اقدام پزشکی بزرگ است که نیاز به آماده‌سازی دارد. این آماده‌سازی شامل تعیین بهترین نوع پیوند، یافتن اهداء کننده در صورت لزوم، و مهیا شدن برای بستری درازمدت در بیمارستان است.
زمان لازم برای ریکاوری بدن از پیوند متفاوت بوده و به عواملی مثل سن شخص و وضعیت کلی سلامت او و دلیل انجام پیوند بستگی دارد./


• دکتر یمینی رانکاد، جِنا فلچر
• ترجمه هستی فراست‌فر


Source:
Medical News Today
What to know about bone marrow transplants
Medically reviewed by Yamini Ranchod, PhD, MS
On November 14, 2019
New —
Written by Jenna Fletcher

مطالب پیشنهادی ما برای مطالعه

مروری بر انواع شایع آلرژی

آیا سل نوعی بیماری خودایمنی است؟

نظرات (0)

تاکنون هیچ نظری درباره این مطلب ارائه نشده است.

نظر خود را اضافه کنید.

نظر شما پس از بازبینی منتشر می‌شود.
پیوست ها (0 / 3)
Share Your Location
عبارت تصویر زیر را بازنویسی کنید.

 

X

کپی رایت

هرگونه کپی مطالب سایت به هر شکل پیگرد قانونی دارد.