دسته بندی ها
Search - Contacts
مقالات و اخبار
Search - News Feeds
واژه نامه
تگ ها

فهرست صفحات

تنها راه تشخیص قطعی بیماری تغییر حداقلی بیوپسی است

مقالات ارولوژی / نفرولوژی
تغییر اندازه و نوع قلم متن

بیماری تغییر حداقلی چیست؟
• علل بیماری تغییر حداقلی
• علایم بیماری تغییر حداقلی
• تشخیص بیماری تغییر حداقی
سندرم نفروتیک
• درمان بیماری تغییر حداقلی
• پیش‌آگهی در بیماری تغییر حداقلی



بیماری تغییر حداقلی نوعی بیماری کلیه است که در آن مقادیر بالای پروتئین در ادرار رها می‌شود. این بیماری شایع‌‌ترین علت سندرم نفروتیک در سطح جهان است. کلیه‌ها در حالت نرمال برای پاکسازی خون از فرآورده‌های زائد که به مرور زمان انباشته می‌شوند کار می‌کنند. برای انجام این کار کلیه‌ها مجبورند تا کل خون موجود در بدن را چند بار در روز فیلتر کنند. ادرار در واقع نتیجه فیلتر شدن خون است. در حالت نرمال کلیه‌ها می‌توانند این خون را بدون از دست دادن پروتئین‌هایی که گمان می‌رود در گردش خون باقی می‌مانند فیلتر کنند. به هر حال وقتی فیلترهای کلیه دچار آسیب شود، پروتئین‌ها گاه به داخل ادرار وارد می‌شوند. این اختلال پروتئینوریا (پروتئینوری) نامیده می‌شود.
اگرچه بر مبنای بسیاری از علایم متفاوت این بیماری می‌توان به وجود آن مشکوک شد، تنها راه تشخیص قطعی بیماری تغییر حداقلی بیوپسی است.

بیماری تغییر حداقلی چیست؟
ابتدا مروری سریعی بر کلیه صورت دهیم - اغلب مردم دو کلیه دارند، که هر یک از آنها در یک سمت کمر قرار گرفته است. تمامی خون موجود در بدن هر روزه به دفعات از کلیه‌ها عبور می‌کنند، و در هر بار عبور خون مقداری از آن توسط گلومرولی (مفرد این کلمه گلومرولوس است) فیلتر می‌شود. این فیلتر کردن راه و روش پاکسازی خون توسط بدن و گرفتن آب اضافی است، و مقداری از خون فیلتر شده به ادرار تبدیل می‌شود. ادرار خلاف خون قرمز رنگ نیست زیرا سلول‌های قرمز خون که رنگ قرمز خون را به آن می‌دهند بزرگ‌تر از آنند که از فیلترهای مورد بحث بگذرند. یک گلومرولوس صرفاً یک کیسه رگ‌های خونی است که خون درون آن فیلتر می‌شود و تمامی خون فیلتر شده (ادرار) وارد لوله‌هایی به نام حالب‌ها می‌شوند و در نهایت به مثانه منتقل می‌گردند.
در بیماری تغییر حداقلی، گلومرولی بیوپسی شده زیر "میکروسکپ" نوری نرمال به نظر می‌رسد. این نوع میکروسکپ اشیاء را تا صدها بار بزرگ‌تر از سایز نرمال آنها نشان می‌دهد. اینجاست که بیماری مورد بحث نام خود یعنی "تغییر حداقلی" را به دست می‌آورد - این نام توصیف‌گر فقدان ویژگی یا تفاوت قابل مشاهده زیر میکروسکپ استاندارد است. این وضعیت تا زمانی که گلومرولی زیر "میکروسکپ الکترونی" قرار گیرد، که می‌تواند شیء را تا بیش از یک میلیون بار بزرگ کند، به قوت خود باقی است، اما در زیر میکروسکپ الکترونی تغییرات ناشی از بیماری تغییر حداقلی قابل مشاهده خواهد بود.

علل بیماری تغییر حداقلی
پاسخ کوتاه به این پرسش آن است که هیچ‌کس نمی‌تواند مطمئن باشد. به هر حال بیماری تغییر حداقلی یکی از شایع‌ترین علل سندرم نفروتیک به ویژه در کودکان است. در واقع تقریباً 90 درصد کودکان ده ساله و کوچک‌تر که دچار سندرم نفروتیک هستند وقتی مورد بیوپسی قرار می‌گیرند با تشخیص ابتلاء به بیماری تغییر حداقلی مواجه می‌شوند (این رقم برای بزرگسالان 20 درصد است).
پزشکان معمولاً بیماری تغییر حداقلی را در دو دسته‌بندی قرار می‌دهند: اولیه و ثانویه. اولیه در اینجا به این معنی است که بیماری خود به خود بدون هیچ دلیل آشکار بروز می‌کند. این مورد با فاصله زیاد شایع‌ترین نوع این بیماری محسوب می‌شود. ثانویه به این معنی است که ما باور داریم که بیماری تغییر حداقلی بر اثر یک بیماری دیگر یا دستکم در پیوند با آن ایجاد شده است. بیماری تغییر حداقلی به طور معمول در بزرگسالان، با تمامی موارد فهرست شده در جدول زیر مرتبط دانسته شده است:

دارو داروهای غیر استروئیدی ضد التهابی، لیتیم، برخی
آنتی‌بیوتیک‌ها، بیسفسفونات‌ها
بدخیمی لوسمی، لنفوما
عفونت سیفلیس، HIV، هپاتیت
آلرژی مرتبط به چند آلرژی مرتبط به محیط زیست

گفتنی است که بیماری تغییر حداقلی ثانویه بسیار نادر است، و تشخیص ابتلاء به بیماری تغییر حداقلی تأییدگر وجود هر گونه ریسک ابتلاء به هر یک از اختلالات مزبور نیست.

علایم بیماری تغییر حداقلی
ملموس‌ترین علامت بیماری تغییر حداقلی در اغلب موارد ادم (ورم) است که می‌تواند عمقی باشد. این ورم به طور معمول در ناحیه زیر زانو بروز می‌کند اما می‌تواند به مفصل ران و شکم نیز گسترش یابد. خلاف بسیاری از بیماری‌های دیگر که می‌توانند باعث سندرم نفروتیک شوند، پروتئینوری و ادم ناشی از بیماری تغییر حداقلی می‌تواند بسیار سریع - تقریباً یک شبه - ایجاد شود. علایم دیگر شامل بالا رفتن فشار خون، افزایش کلسترول، و گرایش به لخته شدن خون است. خلاف اکثر بیماری‌های دیگر کلیه، به ویژه آنهایی که باعث ایجاد سندرم نفروتیک می‌شوند، در اغلب موارد توانایی کلیه برای پاکسازی خون در بیماری تغییر حداقلی آسیب نمی‌بیند. این موضوع مخصوصاً در کودکان و بزرگسالان جوان مصداق دارد.


بیماری تغییر حداقلی کلیه، پروتئین، پروتئینوری، بیوپسی، میکروسکپ نوری، میکروسکپ الکترونی، سندرم نفروتیک، سیفلیس، HIV، هپاتیت، لوسمی، لنفوما، هیپوآلبومینمی ، هیپرکوآگیولبیلیتی، هیپرلیپیدمی، گلومرولواسکلروزیس قطعه‌ای کانونیبیماری تغییر حداقلی کلیه، پروتئین، پروتئینوری، بیوپسی، میکروسکپ نوری، میکروسکپ الکترونی، سندرم نفروتیک، سیفلیس، HIV، هپاتیت، لوسمی، لنفوما، هیپوآلبومینمی ، هیپرکوآگیولبیلیتی، هیپرلیپیدمی، گلومرولواسکلروزیس قطعه‌ای کانونیتصاویر بالا: گلومرولی‌ها زیر میکروسکپ نوری (استاندارد)
بیماری تغییر حداقلی کلیه، پروتئین، پروتئینوری، بیوپسی، میکروسکپ نوری، میکروسکپ الکترونی، سندرم نفروتیک، سیفلیس، HIV، هپاتیت، لوسمی، لنفوما، هیپوآلبومینمی ، هیپرکوآگیولبیلیتی، هیپرلیپیدمی، گلومرولواسکلروزیس قطعه‌ای کانونیبیماری تغییر حداقلی کلیه، پروتئین، پروتئینوری، بیوپسی، میکروسکپ نوری، میکروسکپ الکترونی، سندرم نفروتیک، سیفلیس، HIV، هپاتیت، لوسمی، لنفوما، هیپوآلبومینمی ، هیپرکوآگیولبیلیتی، هیپرلیپیدمی، گلومرولواسکلروزیس قطعه‌ای کانونیتصویر بالا، 1:
گلومرولی نرمال
تصویر بالا، 2:
گلومرولی آسیب دیده بر اثر بیماری تغییر حداقلی
بیماری تغییر حداقلی کلیه، پروتئین، پروتئینوری، بیوپسی، میکروسکپ نوری، میکروسکپ الکترونی، سندرم نفروتیک، سیفلیس، HIV، هپاتیت، لوسمی، لنفوما، هیپوآلبومینمی ، هیپرکوآگیولبیلیتی، هیپرلیپیدمی، گلومرولواسکلروزیس قطعه‌ای کانونی
بیماری تغییر حداقلی کلیه، پروتئین، پروتئینوری، بیوپسی، میکروسکپ نوری، میکروسکپ الکترونی، سندرم نفروتیک، سیفلیس، HIV، هپاتیت، لوسمی، لنفوما، هیپوآلبومینمی ، هیپرکوآگیولبیلیتی، هیپرلیپیدمی، گلومرولواسکلروزیس قطعه‌ای کانونی
بیماری تغییر حداقلی کلیه، پروتئین، پروتئینوری، بیوپسی، میکروسکپ نوری، میکروسکپ الکترونی، سندرم نفروتیک، سیفلیس، HIV، هپاتیت، لوسمی، لنفوما، هیپوآلبومینمی ، هیپرکوآگیولبیلیتی، هیپرلیپیدمی، گلومرولواسکلروزیس قطعه‌ای کانونی
توضیح: تمامی تصاویر متعلق به مقاله اصلی است و صرفاً توضیحات مربوط به تصاویر به فارسی برگردانده شده است.


تشخیص بیماری تغییر حداقی
هیچ‌یک از علایم فهرست شده در فوق، یا حتی تمامی آنها در کنار هم، اختصاصی بیماری تغییر حداقلی نیستند. اگر شخص یا پزشک وی نگران مورد بیماری تغییر حداقلی باشد، تنها راه اطمینان از درستی حدس و گمان مزبور انجام بیوپسی کلیه است. به هر حال به علت میزان عمومیت این بیماری در کودکان، وقتی کودک با تشخیص ابتلاء به سندرم نفروتیک مواجه باشد به طور معمول حتی پیش از انجام بیوپسی کلیه برای بیماری تغییر حداقلی تحت درمان قرار خواهد گرفت. اگر این درمان باعث بهبود فوری علایم و کاهش مقدار پروتئین در ادرار نشود آنگاه برای جستجو در مورد علل دیگر بیوپسی کلیه انجام خواهد شد.

سندرم نفروتیک
وقتی در ادرار کسی مقدار زیادی پروتئین وجود داشته باشد، وی اغلب ممکن است دچار اختلالی شود که تحت عنوان "سندرم نفروتیک" شناخته می‌شود. این سندرم همیشه شامل موارد زیر است:
• پروتئینوری بیشتر از 3 گرم در هر روز
• هیپوآلبومینمی (کاهش پروتئین در خون در مقایسه با میزان نرمال)
• ادم محیطی (ورم)
سندرم نفروتیک همچنین شامل موارد زیر است:
هیپرلیپیدمی (بالا بودن کلسترول)
• هیپرکوآگیولبیلیتی (افزایش خطر شکل‌گیری لخته خون)

درمان بیماری تغییر حداقلی
بیماری تغییر حداقلی به ویژه در کودکان یکی از درمان‌پذیرترین بیماری‌های کلیه است. درمان این بیماری تقریباً در تمامی موارد شامل یک دوره مصرف استروئید خوراکی (پردنیزون) است که عموماً در طول یک هفته تأثیرات خود را نشان می‌دهد. بهبود کامل ناشایع نیست اگرچه امکان برگشت بیماری در دوره‌های بعدی زندگی وجود دارد. مردم دچار بیماری تغییر حداقلی برگشت کننده، یا نوعی از آن که به شکل کامل با استفاده از استروئیدها بهبود نمی‌یابد ممکن است به برخی اشکال شیمی درمانی نیاز پیدا کنند.
برای بیمار دچار بیماری تغییر حداقلی در عین حال این موضوع مهم است که داروهایی را برای کاهش مقدار پروتئین در ادرار مصرف کند. این داروها مهار کننده‌های ACE (مهار کننده‌های آنزیم تبدیل انژیوتنسین) و ARBs (بلوک کننده‌های گیرنده II انژیوتنسین) نام دارند. اگر سطح پروتئین ادرار بالا باشد، آنگاه عوارض ناشی از سندرم نفروتیک را نیز باید در مد نظر قرار داد؛ بیماران باید مورد غربالگری / درمان روتین کلسترول قرار گیرند، و پزشکان همیشه باید به خاطر داشته باشند که در این بیماران لغزشی به سمت لخته شدن خون وجود دارد. در نهایت هر بیمار دچار بیماری تغییر حداقلی باید برای بررسی عملکرد کلیه به شکل منظم پایش (مونیتور) شود. اگر عملکرد کلیه کاهش یابد، آنگاه ممکن است برخی مداخلات پزشکی دیگر ضروری باشد.

پیش‌آگهی در بیماری تغییر حداقلی
حتی در مورد بزرگسالان، بیماری تغییر حداقلی به طور معمول دارای پیش‌آگهی مناسبی است. بیش از 90 درصد بیماران به استروئیدهای خوراکی خوب جواب می‌دهند، و اغلب آنان به بهبود کامل دست پیدا می‌کنند. به هر حال، بیش از 50 درصد افراد بزگسالان که از این بیماری بهبود می‌یابند در مقطع دیگری از زندگی دوباره دچار آن می‌شوند، و برای این دسته از بیماران یک دوره دیگر مصرف استروئیدها یا شکل دیگری از شیمی درمانی کاملاً ضروری است.
اگرچه این مورد نادری است که خود بیماری تغییر حداقلی به بیماری مرحله انتهایی کلیه منجر شود، برخی از بیماران مبتلاء به بیماری تغییر حداقلی در نهایت دچار بیماری دیگری به نام گلومرولواسکلروزیس قطعه‌ای کانونی (FSGS) می‌شوند. این بیماری عموماً به شکل بیماری مهاجم‌تری بروز می‌کند که دارای گزینه‌های درمانی کمتری است و گرایش بیشتری برای تبدیل غایی به نارسایی کلیه در آن دیده می‌شود./


• مرکز کلیه UNC
• ترجمه هستی فراست‌فر


Source:
UNC Kidney Center
Minimal Change Disease

مطالب پیشنهادی ما برای مطالعه

دکتر فریدون علا: انگیزه‎ای بالاتر از عشق نیست!

افزایش میزان بیلی‎روبین: علایم و آزمایش‎ها

نظرات (0)

تاکنون هیچ نظری درباره این مطلب ارائه نشده است.

نظر خود را اضافه کنید.

نظر شما پس از بازبینی منتشر می‌شود.
پیوست ها (0 / 3)
Share Your Location
عبارت تصویر زیر را بازنویسی کنید.

 

X

کپی رایت

هرگونه کپی مطالب سایت به هر شکل پیگرد قانونی دارد.